دوست پئسا واپس نٿو ڪري: هاڻي ڇا ڪجي، قدم به قدم
جڏهن ڪو دوست پئسا واپس نٿو ڪري، ته ترتيب سان هلو: رقم کي بحث کان ٻاهر ڪريو، هڪ ڀيرو لکت ۾ تاريخ سان گھرو، ادا ڪرڻ جو ننڍو رستو ڏيو، پوءِ فيصلو ڪريو ته هي قرض آهي يا تحفو۔ پيغامن سميت۔
توهان هڪ ڀيرو، نرميءَ سان گھريو۔ هن چيو: ”ها ضرور، اڄ رات موڪلي ٿو ڇڏيان۔“ اها ڳالهه ٽي هفتا اڳ جي آهي۔ هاڻي جيڪو به پيغام توهان لکو ٿا، يا ته ايترو نرم لڳي ٿو جو ڪم نه ڪندو يا ايترو سخت جو موڪلي نٿو سگھجي، ۽ رقم توهان ٻنهي جي وچ ۾ اهڙي نموني اچي بيٺي آهي جيئن اڳ ڪڏهن نه هئي۔
هي پهرين گھر کان پوءِ وارو مرحلو آهي، ۽ ان کي پهرين گھر کان مختلف انداز گھرجي۔ ان کي ترتيب سان هلايو: انگ کي بحث کان ٻاهر ڪريو، هڪ ڀيرو ٻيهر لکت ۾ تاريخ سان گھرو، ادا ڪرڻ جو ننڍو رستو ڏيو، پوءِ ڄاڻي واڻي فيصلو ڪريو ته هي قرض آهي يا تحفو۔ گھڻيون حالتون ٻئي يا ٽئين قدم تي حل ٿي وڃن ٿيون۔ جيڪي نٿيون ٿين، اهي به خاموشيءَ کان بهتر نموني ختم ٿين ٿيون۔
پهرين، سمجھو ته توهان ڪهڙي حالت ۾ آهيو
”پئسا نه ڏنا“ چئن مختلف ڳالهين کي ڍڪي ٿو، ۽ هر هڪ کي الڳ قدم گھرجي:
- هو وساري ويو۔ گھڻو ڪري سڀ کان عام۔ هڪ صاف ٻيو پيغام ان کي ٺيڪ ڪري ٿو۔
- هو هن وقت ڏئي نٿو سگھي۔ هن مهيني هٿ تنگ آهي۔ دٻاءُ ان کي خراب ڪري ٿو؛ ننڍو رستو بهتر ڪري ٿو۔
- هو سمجھي ٿو ته انگ غلط آهي۔ هو ادا ڪرڻ کان انڪار نٿو ڪري؛ هو ان رقم کان انڪار ڪري ٿو۔ حل فهرست ۾ آهي، لهجي ۾ نه۔
- هو نه ڏيندو۔ گھٽ ٿئي ٿو، ۽ اڪثر اهو ئي هڪ آهي جيڪو واقعي دوستيءَ بابت هوندو آهي۔
اڪثر ٻاهران اهو ٻڌائڻ ممڪن ناهي ته ڪهڙي حالت آهي، ۽ اهو ٺيڪ آهي۔ هيٺيان قدم چئني لاءِ ڪم ڪن ٿا، ۽ ٻئي قدم جي آخر تائين عام طور توهان کي خبر پئجي ويندي۔
قدم 1 — انگ کي بحث کان ٻاهر ڪريو
ٻيهر گھرڻ کان اڳ، پڪ ڪريو ته رقم شڪي نظر سامهون به ٽڪي سگھي۔ هر خرچ لکو، ڇا لاءِ هو، تاريخ، ۽ ڪيئن ورهايو ويو۔ ”توهان تي منهنجا 72,000 روپيا آهن“ بحث کي دعوت ڏئي ٿو؛ ”14 جون تي ميلي جون ٻه ٽڪيٽون، هر هڪ 36,000 روپين جي“ نٿو ڏئي۔
اها ڳالهه ٽئين حالت ۾ سڀ کان وڌيڪ اهم آهي۔ گھڻو ڪري ”نٿو ڏئي“ اصل ۾ ”انگ نٿو سڃاڻي“ هوندو آهي، ۽ جنهن گھڙيءَ ٻئي ماڻهو ساڳي فهرست ڏسن ٿا اهو اُڏامي وڃي ٿو۔ جيڪڏهن رقمون اهڙي گڏيل رڪارڊ ۾ آهن جيڪو دوست کولي سگھي، ته اڃا بهتر — گھر توهان جي لفظ بمقابله سندس يادگيري نه رهي ٿو۔ ڪنهن کي توهان جا پئسا ڏيڻا آهن، ان جو حساب ڪيئن رکجي اهو رڪارڊ ٺاهي ٿو۔
قدم 2 — هڪ ڀيرو ٻيهر گھرو، لکت ۾، تاريخ سان
پهرين پيغام اهو سمجھيو ته هو وساري ويو۔ ٻيو به اوترو ئي دوستاڻو ۽ گھڻو وڌيڪ واضح هئڻ گھرجي: رقم، ڇا لاءِ هئي، هڪ تاريخ، ۽ ادا ڪرڻ جو طريقو۔
- ”سلام — ميلي جا خرچ ترتيب ڏئي رهيو آهيان۔ ٻنهي ٽڪيٽن جا 72,000 روپيا ٿيا؛ جمعي تائين موڪلي سگھندين؟ ساڳئي اڪائونٽ ۾ جيئن اڳ۔“
- ”جون بابت هڪ ننڍي ڳالهه: بيلنس ٻنهي ٽڪيٽن جا 72,000 روپيا ڏيکاري ٿو۔ مهيني جي آخر تائين ٿي سگھندو؟ جيڪڏهن آسان هجي ته ٽڪرن ۾ به ٺيڪ آهي۔“
ٻه ڳالهيون ان کي ڪارگر بڻائين ٿيون۔ تاريخ ”ڪڏهن“ کي اهڙي شيءِ ۾ بدلائي ٿي جنهن جي رٿابندي ٿي سگھي۔ لکت جو مطلب آهي ته هو تڏهن جواب ڏئي سگھي ٿو جڏهن تيار هجي، منهن مٿان گھيرجڻ کان سواءِ۔ پهرين گھر جي لهجي لاءِ، ڏسو دوست کان پئسا ڪيئن واپس گھرجن۔
قدم 3 — ادا ڪرڻ جو ننڍو رستو ڏيو
جيڪڏهن تاريخ گذري وڃي، ته سڀ کان ڪارائتي ڳالهه اها آهي ته ادا ڪرڻ کي آسان بڻايو، اونچو نه۔ اهو ئي قدم آهي جيڪو ”هن وقت ڏئي نٿو سگھي“ واري حالت حل ڪري ٿو۔
چئو ته توهان جي دوست فهد تي ميلي جي ٻن ٽڪيٽن جا 72,000 روپيا توهان جا آهن۔ ٻه رستا جيڪي اڪثر ڳالهه اڳتي وڌائين ٿا:
قسطون۔ ايندڙ چئن پگهارن تي 18,000 روپين جون چار ادائيگيون۔ هر هڪ ايتري ننڍي آهي جو سوچڻ کان سواءِ ٿي وڃي۔
ايندڙ گڏيل خرچ ۾ ڪٽوتي۔ توهان سڀ ايندڙ مهيني وري گڏ گھمڻ وڃي رهيا آهيو۔ فهد گڏيل سودي جا پهريان 27,000 روپيا ڏئي ٿو، ۽ اهي 27,000 ان مان ڪٽجن ٿا جيڪو هن توهان کي ڏيڻو آهي۔ بيلنس گھٽجي 72,000 − 27,000 = 45,000 روپيا ٿي وڃي ٿو، جيڪو پوءِ 15,000 روپين جي ٽن ادائيگين ۾ اچي ٿو۔
ٻئي رستا پوري رقم برقرار رکن ٿا؛ رڳو ان جي شڪل بدلائين ٿا۔ ان تي لکت ۾ اتفاق ڪريو، ۽ هر ادائيگي پهچندي ئي درج ڪريو ته جيئن باقي رقم تي ڪڏهن سوال نه اٿي۔ ميلن ۽ سفرن جا خرچ بلڪل اهو هنڌ آهن جتي اهڙا بيلنس گڏ ٿين ٿا — ميلي ۽ ڪنسرٽ جي سفر جا خرچ ڪيئن ورهائجن ڏيکاري ٿو ته انهن کي گڏ ٿيڻ کان اڳ ڪيئن چڪتو ڪجي۔
قدم 4 — فيصلو ڪريو: قرض يا تحفو
جيڪڏهن صاف لکيل گھر ۽ آسان آڇ کان پوءِ به ڪجهه نه هليو، ته پاڻ کي ورجائڻ بند ڪريو ۽ فيصلو ڪريو۔ رڳو ٻه سچا رستا آهن۔
ان کي قرض رهڻ ڏيو۔ صاف چئو ته اهو اڃا توهان لاءِ اهم آهي ۽ در کليل ڇڏيو: ”وقت جو ڪو دٻاءُ ناهي، پر مون کي 72,000 روپيا ڪڏهن نه ڪڏهن واپس گھرجن — ٻڌاءِ ته توکي ڇا ٺهڪي ٿو۔“ پوءِ ياددهانين جو چڪر بند ڪريو۔ بيلنس ان ڪري غائب نٿو ٿئي جو توهان ان جو ذڪر ڪرڻ ڇڏي ڏنو۔
ڇڏي ڏيو۔ ڪن رقمن ۽ ڪن دوستين لاءِ، پئسا ان جي پٺيان ڊوڙڻ جي بوجھ کان گھٽ قيمتي آهن۔ اهو جائز فيصلو آهي، بشرطيڪ اهو فيصلو هجي۔ کيس ٻڌايو، يا بس پنهنجي ذهن ۾ ڳالهه ختم ڪريو — ۽ ان کي ڇهن مهينن کان پوءِ رنجش بڻجي وري اڀرڻ نه ڏيو۔
جيڪڏهن رقم ايتري وڏي آهي جو توهان باقاعدي وصوليءَ بابت سوچي رهيا آهيو، ته اهو توهان جي پنهنجي ملڪ جو قانوني سوال آهي، جيڪو اتي ان جو جواب ڏيڻ جي لائق ڪنهن ماهر کان پڇڻ گھرجي۔
ڇا نه ڪجي
- گروپ چيٽ ۾ کيس نشانو نه بڻايو۔ سڀني کي نظر ايندڙ گڏيل بيلنس غير جانبدار آهي۔ گروپ سامهون هڪ ماڻهوءَ جو نالو کڻڻ ادائيگيءَ کي عزت جو سوال بڻائي ٿو۔
- گڏيل دوستن ذريعي نه وڃو۔ اهو مسئلي کي پکيڙي ٿو ۽ ٻين کي اڻوڻندڙ حالت ۾ وجھي ٿو۔
- ان کي باقي سڀ ڳالهين ۾ نه لڙڪڻ ڏيو۔ ٻين ڳالهين تي ٿڌو لهجو کيس ٻڌائي ٿو ته توهان حساب رکي رهيا آهيو، پر کيس ڪرڻ لاءِ ڪجهه نٿو ڏئي۔
ايندڙ ڀيري ائين ٿيڻ کان روڪيو
سڀ کان سادو حل ڍانچي ۾ آهي۔ اهڙي دوست سان جنهن کي پئسا موٽائڻ ڏکيو لڳي، اڳواٽ پئسا ڏيڻ بند ڪريو — ڪائونٽر تي ئي ورهايو، يا هر ڪو پنهنجو حصو سڌو ڏئي۔ گروپن ۾، هر خرچ ٿيندي ئي لکو ۽ هر سفر يا مهيني جي آخر ۾ حساب پورو ڪريو، ته جيئن ڪو بيلنس ايترو وڏو نه ٿئي جو ڏيڻ ڏکيو لڳي۔ جھجڪ کان سواءِ حساب ڪيئن پورو ڪجي اهو معمول ٻڌائي ٿو۔ جيڪڏهن معاملو هڪ اڻ ادا ٿيل رقم کان وڌيڪ اهڙي دوست جو آهي جيڪو ڪڏهن به پورو نٿو ڏئي، ته اها عادت آهي، قرض نه، ۽ ان لاءِ ٻيو طريقو گھرجي۔
Donget هتي ڪٿي اچي ٿي
هي سڀ ڪجهه تڏهن آسان ٿي وڃي ٿو جڏهن انگ اهڙي هنڌ هجي جتي ٻئي ڏسي سگھن۔ Donget ۾ گروپ جو هر خرچ ان جي ميمبرن کي نظر اچي ٿو، سو پهريون قدم اڳ ۾ ئي پورو آهي: فهد اها ئي فهرست کولي سگھي ٿو جيڪا توهان ڏسي رهيا آهيو۔ حساب پورو ڪريو تي هر تجويز ڪيل ادائيگيءَ جا ٻه بٽڻ آهن۔ ادا ٿيل ان کي پوري ٿيل نشان لڳائي ٿو۔ ياد ڏياريندڙ رڳو ان هڪ ادائيگيءَ ۽ گروپ جي لنڪ وارو ڪارڊ ونڊي ٿو — WhatsApp يا جيڪا به ايپ توهان استعمال ڪريو ان ذريعي — حساب پورو ڪرڻ بابت غير جانبدار لکت سان، سو پيغام شڪايت نه پر رڪارڊ آهي۔ قسطون ٽرانسفر رڪارڊ ڪريو سان داخل ٿين ٿيون، ۽ باقي بيلنس هر ڀيري ٻنهي لاءِ تازو ٿئي ٿو۔
ايپ پئسا نٿي هلائي ۽ ڪنهن جي پٺيان نٿي پوي۔ اها انگ کي متفق ۽ ظاهر رکي ٿي، ۽ اهو ئي باقي ڳالهه ٻولهه کي ننڍو بڻائي ٿو۔
عام سوال
جڏهن دوست پئسا واپس نه ڪري ته ڇا ڪجي؟
ترتيب سان هلو: رقم صاف ۽ لکيل ڪريو، هڪ ڀيرو لکت ۾ تاريخ ۽ ادائيگيءَ جي طريقي سان گھرو، قسطن جهڙو ننڍو رستو ڏيو، ۽ جيڪڏهن ڪجهه نه هلي ته سوچي سمجھي فيصلو ڪريو ته گھرندا رهو يا ڇڏي ڏيو۔
جنهن کي توهان جا پئسا ڏيڻا آهن، ان کي ڪيترا ڀيرا ياد ڏيارڻ گھرجي؟
عام طور ٻه صاف ياددهانيون۔ پهرين اهو سمجھي ٿي ته هو وساري ويو؛ ٻي تاريخ ٻڌائي ٿي ۽ آسان رستو ڏئي ٿي۔ ان کان پوءِ پيغام ورجائڻ بدران طريقو بدلايو۔
ڇا مان اها ڳالهه گروپ چيٽ ۾ ڪريان؟
الزام طور نه۔ سڀني کي نظر ايندڙ بيلنس غير جانبدار آهي؛ گروپ سامهون هڪ ماڻهوءَ کي نشانو بڻائڻ ادا ڪرڻ کي آسان نه پر ڏکيو بڻائي ٿو۔
ڇا دوست کي قسطن ۾ واپس ڪرڻ ڏيڻ ٺيڪ آهي؟
ها، ۽ اڪثر اهو ئي رڪاوٽ کولي ٿو۔ رقمن ۽ تاريخن تي لکت ۾ اتفاق ڪريو ۽ هر ادائيگي پهچندي ئي درج ڪريو۔
جيڪڏهن هو چوي ته مون تي ايترا ڏيڻا ناهن ته پوءِ؟
پوءِ مسئلو انگ ۾ آهي۔ گڏجي خرچن تي، شيءِ به شيءِ، نظر وجھو ۽ جيڪو غلط آهي سو درست ڪريو — متفق انگ گھڻو آسانيءَ سان ادا ٿئي ٿو۔
ڪڏهن بس ڇڏي ڏجي؟
جڏهن پٺيان ڊوڙڻ رقم کان وڌيڪ مهانگو پوي، يا دوستي پئسن کان وڌيڪ اهم هجي۔ جيڪڏهن ڇڏيو ته ڄاڻي واڻي ڇڏيو، ۽ ايندڙ ڀيري ان ماڻهوءَ سان ورهائڻ جو طريقو بدلايو۔
آخري ڳالهه
جيڪو دوست پئسا واپس نه ڪري سگھيو، سو اڪثر وساري ويو آهي، هن وقت ڏئي نٿو سگھي، يا انگ نٿو سڃاڻي — ۽ انهن مان هر هڪ جو اهڙو حل آهي جيڪو دوستيءَ جي قيمت نٿو گھري۔ انگ صاف ڪريو، هڪ ڀيرو تاريخ سان گھرو، ادا ڪرڻ آسان بڻايو، ۽ پوءِ فيصلو ڪريو۔ خاموشي ئي اهو واحد رستو آهي جيڪو ڪڏهن ڪم نٿو ڪري۔
Donget مفت ڊائون لوڊ ڪريو ۽ هر گڏيل خرچ هڪ اهڙي فهرست ۾ رکو جيڪا ٻئي ڏسي سگھو، ته جيئن ايندڙ ياددهاني ڳالهه ٻولهه نه پر هڪ ٽيپ هجي۔
