Hevalê ku tu carî nade: çawa bêyî xerakirina hevaltiyê bi vê re rabin

Hesab tê û rawestîneke naskirî çêdibe. Hevalek destê xwe li bêrîkan dixe, dikene, û dibêje wê ya din bide. Ya din tu carî çênabe. Ne mîqdarek mezin e, tu carî mezin nîne, lê we dest pê kiriye ku bala xwe bidin kî pêşî destê xwe dirêjî karta xwe dike, û ew jî bihayekî biçûk e.

Ev ne li ser yek mîqdareke nedayî ye. Gava hevalek tu carî nade, wê wek şêweyekî bibînin, ne wek deynekê: mesrefan di kêliya ku diqewimin de par bikin, mesrefên hevpar di yek tomarê de bihêlin ku her kes dibîne, berî geştan rêzikan li hev bikin, û pêşdayînê rawestînin. Heke berdewam dike, carekê bipeyivin, li ser rêkûpêkiyê ne li ser kesî, û paşê biryar bidin ka hûn dixwazin çi bidin.

Gava hevalek tu carî nade, ew şêwe ye, ne deyn

Deyn mîqdareke yekane ye ku navekî li ser e: bilêtên konserê, depozît. Çareyek wê heye, û gava hevalek pere venagerîne çi bikin wê gav bi gav vedibêje.

Şêwe cuda ye. Tu kêliyeke yekane tune ku hêjayî behskirinê be. Heval dihêle kesekî din dorê, taksiyê, bilêtên sînemayê bide, û tu carî ne pêşniyar dike. Her yek ji wan pir biçûk e ku bê gotin, loma kes nabêje, û bihayê li ser kesê ku herî bi hêsanî dide dikeve. Piştî demekê dibe ku wisa hîs bibe ku ev heval tu carî ji bo tiştekî nade, tevî ku tu êvarek wiya nabêje. Pirsîna li ser yek taksiyê tiştekî rast nake, ji ber ku taksî ne pirsgirêk e. Adet e.

Hevalê ku her tim cizdana xwe jibîr dike: çar sedemên mimkûn

Mirov dixwaze vî kesî wek “kesê ku bi hesabê yên din dijî” bi nav bike. Ev nav bi gelemperî ne dadmend e û tu carî alîkar nîne, ji ber ku rêkûpêkiyeke çareserbûyî dike dadbarkirina kesayetiyê. Çar sedemên gelemperî hene, û tenê yek ji wan sûdwergirtinê ye:

• Budceya wî ji planên komê teng e. Ew tê ji ber ku dixwaze, û bi bêdengî hêvî dike ku kes bala xwe nede ku ew nikare bi wan re bimeşe.
• Bêrêkûpêk e. Bi rastî dixwaze vegerîne û bi rastî her carê jibîr dike.
• Ji gotûbêja pere dilûbe. Gotina “ez çiqas deyndar im?” ji wî re nerehet e, loma li bendê dimîne ku jê re bê gotin, û kes nabêje.
• Hatiye adetkirin ku kesekî din bide. Carinan ev e, û dibe ku wî bala xwe nedaye.

Ji derve hûn bi gelemperî nikarin bibêjin kîjan e. Hewce nake ku hûn bizanin. Gavên li jêr ji bo her çar dixebitin, û hewce nake ku hûn tu kesî sûcdar bikin.

Mîqdarên biçûk çawa li hev dikevin

Rojda, Baran, Hêlîn û Azad piraniya dawiyên hefteyan bi hev re derdikevin. Her derketin bi çar beşên wekhev tê parvekirin. Di mehekê de:

Meh 13.000 TL kir, an jî 3.250 TL ji her kesî. Rojda 5.600 TL da, Baran 4.800 TL, Hêlîn 2.600 TL û Azad tiştek. Li hember beşên wan ên 3.250 TL, Rojda 2.350 TL dixwaze, Baran 1.550 TL dixwaze, Hêlîn 650 TL deyndar e û Azad 3.250 TL; her çar hesab bi hev re dibin sifir.

650 TL deyndarbûna Hêlînê tenê meseleya demê ye: wê bilêtên sînemayê da, û yên din ji bo zêdetir dan. Rewşa Azad cuda ye, ji ber ku stûna tiştên ku wî dane vala ye. Beşa wî ya herî mezin 900 TL bû, mîqdarek ku kes li pey wê naçe. Di mehekê de ew 3.250 TL ye; di salekê de bi mehên wekhev, 39.000 TL.

Gava hesab tê rastkirin, sê veguhastin in: Azad 2.350 TL dide Rojdayê, Azad 900 TL dide Baran, û Hêlîn 650 TL dide Baran. Tu tiştek dramatîk tê de nîne. Tenê heke heta 39.000 TL bê hiştin dibe nerehet.

Pênc gavên ku şêweyê bi bêdengî diguherînin

Di kêliyê de par bikin. Ji garsonê hesabên cuda bixwazin, an bila her kes beşa xwe li kasayê bide. Gava her kes di kêliyê de dide, tu kes cizdanek tune ku jibîr bike. Her kes ya xwe bide di navbera hevalan de bingehek bi tevahî normal e.

Yek tomara hevpar a ku her kes dibîne bihêlin. Kî dide wê dinivîse, û hesab li cihekî ye ku tevahiya kom dikare veke. Kes neçar nîne ku bi bîr bîne an behs bike, ji ber ku hejmar tenê li wir e. Şopandina kî deyndarê we ye vê saz dike.

Berî geştê rêzikan li hev bikin. Berî dawiya hefteyê ya derve, li hev bikin ka mesref çawa tên parvekirin û kengî hûn ê hesaban rast bikin. Rêzikeke ku di pêş de hatiye lihevkirin li ser her kesî ye; ya ku paşê tê pêşkêşkirin li ser kesekî ye.

Heke budçe dibe ku pirsgirêk be, planên erzantir pêşniyar bikin. Xwaringeha biha bi pîknîkekê, şîveke li malê an bûyereke belaş biguherînin. Tevlîbûn bêyî xercê hêsan bikin, da ku “ez nikarim bidim” neyê gotin.

Pêşdayînê rawestînin. Hewce nake ku hûn ragihînin. Tenê nebin kesê ku kartê ji bo çaran datîne û paşê berhev dike. Heke hûn tu carî pere pêş nedin, tiştek tune ku vegerandina wê were jibîrkirin.

Axaftin, heke hîn hewce be

Heke şêwe berdewam dike, carekê bi taybetî bipeyivin, li ser rêkûpêkiyê ne li ser kesî. Hin gotinên ku wê bêalî dihêlin:

• “Em dikarin dema derdikevin li kasayê beşa xwe bidin? Min hesabê kê çi daye winda kir, û ez naxwazim di serê xwe de defterekê bigirim.”
• “Ez hewl didim li ser pere baldartir bim, loma ez ê dev ji dayîna ji bo komê berdim û paşê çareserkirinê. Em her yek ya xwe bidin?”
• “Berî geştê, em her tiştî têxin yek lîsteya hevpar û di dawiyê de hesab rast bikin? Ji bîranînê hêsantir e.”
• “Tenê dixwazim bizanim ka planên me van demên dawî pir biha bûne. Ez dikarim tiştên erzantir bikim, tenê bibêjin.”

Bala xwe bidin ku yek ji wan nabêje “tu tu carî nadî”. Ew awayê xebata komê diguherînin û hevalî re rêyeke hêsan didin ku tê de cih bigire. Ji bo gotinên daxwazeke rasterast, çawa ji hevalan pere bixwazin bêyî tengasî bêtir dihewîne.

Kengî wê qebûl bikin

Carinan bersiva rast ew e ku bihêlin bimîne. Heke heval di demeke dijwar de ye, heke mîqdar li hember ya ku hevaltî dide biçûk in, an hûn bi tenê zêdetir qezenc dikin û ne xema we ye, ji bo wî dayîn comerdî ye, ne bêaqilî.

Cudahî ew e ka hûn wê hildibijêrin. Biryar bidin ka hûn razî ne çi bidin, dibe ku dorek carinan an şîva rojbûnê (binêrin li xwarina rojbûnê kî dide), û ji wê wêdetir pêşdayînê rawestînin. Hêrs ji dayîna bi xwerû tê, ne ji dayîna bi mebest.

Donget li ku derê dikeve

Donget tomara hevpar ji bo komê digire. Kî dide derketinê bi Xercê zêde bike zêde dike û Ji hêla kê ve hatiye dayîn saz dike, û her kesê di komê de heman mesref û hesaban dibîne, loma hejmar tu carî gotina yekî li hember bîra yekî din nîne. Hevalê ku hîna sepan saz nekiriye jî dikare bi nav were zêdekirin. Di dawiya mehê de Hesaban rast bike kêmtirîn veguhastinan pêşniyar dike, û Hatiye dayîn her yekê tomar dike. Bibîrxistin dihêle hûn wê dayînê bi WhatsApp an her sepana ku hûn hilbijêrin parve bikin; ew tu carî bi xwe tiştekî naşîne. Sepan pere nagerîne û kesî naşopîne; ew hejmarê xuya dihêle.

Pirsên pir tên kirin

Gava hevalek tu carî nade çi dikin?

Wê wek şêweyekî bibînin. Mesrefan di kêliyê de par bikin, mesrefên hevpar di yek tomarê de bihêlin ku kom dibîne, berî geştan rêzikan li hev bikin û pêşdayînê rawestînin. Heke berdewam dike, carekê li ser rêkûpêkiyê bipeyivin, ne li ser kesî.

Çima hevalek her tim cizdana xwe jibîr dike?

Bi gelemperî budceyeke teng, bêrêkûpêkî, nerehetiya ji axaftina li ser pere, an adetbûna ku kesên din bidin. Heman gavên pêşîlêgirtinê ji bo her çar dixebitin.

Meriv çawa wê vedibêje bêyî ku xwe biçûk nîşan bide?

Li ser awayê ku kom par dike bipeyivin, ne li ser kesî. Guhertineke diyar pêşniyar bikin, wek dayîna li kasayê an yek lîsteya hevpar, û dîrokê nehêlin.

Ma şopandina mîqdarên biçûk bi hevalan re biçûkî ye?

Na. Beşek taksiyê ya 300 TL û dorek ya 600 TL di mehekê de dibe 3.250 TL û di salekê de 39.000 TL. Tomarek hevpar hejmarê bêalî dike.

Heke hevalek mîqdareke diyar a ku deyndar e venagerîne çi?

Ew deynekî yekane ye. Mîqdarê zelal bikin, carekê bi nivîskî û bi rojekê bixwazin, awayekî hêsantir ê dayînê pêşkêş bikin, paşê biryar bidin.

Kengî divê tenê wê qebûl bikin?

Gava mîqdar li hember ya ku hevaltî dide biçûk in û hûn wê hildibijêrin. Biryar bidin ka hûn ê çi bidin û pêşdayîna mayî rawestînin.

Encam

Hevalê ku tu carî nade kêm caran xerab e; pir caran adetên komê nedayînê hêsan dikin. Pêşî adetan biguherin: di kêliyê de par bikin, yek tomara xuya bihêlin, zû rêzikan li hev bikin û pêşdayînê rawestînin. Heke hewce be carekê, bi nermî û li ser rêkûpêkiyê, bipeyivin, û paşê bi mebest biryar bidin ka hûn ê çi bidin.

Donget belaş dakêşin û mesrefên hevpar ên komê di yek lîsteyê de bihêlin ku her kes dibîne, da ku kes neçar nebe hesabê kesî bigire.