Кем сезгә күпме бурычлы икәнен ничек күзәтергә — дәфтәрсез, чатсыз һәм таблицасыз

Кино билетларын сез түләдегез, алар пиццаны алды; концертны сез каплады, таксины алар каплады. Ике атнадан соң сез әле дә алда икәнегезгә шактый ышанасыз, ләкин күпмегә икәнен белмисез, ә бердәнбер язма — төркем чатының бер җирендәге «мин сиңа кайтарам».

Бу — намуслылык мәсьәләсе түгел. Бу — исәп алып бару мәсьәләсе, ә чишелеш ныграк хәтерләү түгел. Икегез дә күрә торган бер уртак язманы тотыгыз, һәр кешегә агымдагы баланс белән, һәм кайтаруларны шул ук урында теркәгез. Калганының барысы шуннан чыга.

Хәтер, чат һәм дәфтәрләр ни өчен эшләми

Алар бер үк сәбәп аркасында эшләми: язма бер яклы.

Телефоныгыздагы язма — бары тик сезнеке. Икенче кеше аны күрә, өсти яки тикшерә алмый, шуңа күрә сезнең башыгыздагы сан белән аның башындагы сан икегез дә сизмичә аерыла. Дәфтәрдә шул ук кимчелек, кулъязмасы начаррак.

Төркем чаты ким дигәндә уртак, ләкин ул дәфтәр түгел. «Шул 1 440 сумны җибәрәм» мем белән шимбә планы арасында утыра, ә бер атнадан соң аны беркем артка сөреп эзләми. Гомуми сан юк.

Һәм аларның берсе дә тигезләми. Әгәр сез 1 920 сум түләсәгез һәм алар 1 440 сум түләсә, күпчелек моны бер баланс итеп түгел, ике факт итеп йөртә («син миңа 960 бурычлы, мин сиңа 720»). Берничә чыгымнан соң бу — чуалыш, ә чуалыш — сөйләшүне уңайсыз иткән нәрсә.

Принцип: бер язма, ике укучы, бер агымдагы сан

Эшли торган системаның өч сыйфаты бар.

Ике кеше дә аны күрә. Язма бурычлыга да, бурычлы булганга да күренгәч, ул дәгъва булудан туктый һәм икегез дә карый торган фактка әйләнә. Игълан итәсе бернәрсә калмый.

Ул һәр кешегә агымдагы балансны алып бара. Бурычлар исемлеге түгел, ә һәрберегезгә бер сан: уртак нәрсәләргә күпме түләгәнегез, өлешегез күпме булганын алып.

Кайтарулар шул ук урынга керә. Берсе икенчесенә кайтарганда, ул чыгымнар янында теркәлә, шуңа күрә баланс аерым агымда яшәмичә кабат нульгә бара. Башка урынга язылган кайтару — шул ук 3 200 сумның ике тапкыр соралуының сәбәбе.

Ә баланс һәр уртак чыгымны күргәндә генә дөрес була — алар түләгәннәрен дә, сез түләгәннәрен дә, вакларын да. «Алар миңа нәрсә бурычлы» дигәнне генә теркәү сезгә бурычлар исемлеген бирә, ә нәкъ шул тигезләнми.

Нәрсә язарга — һәм нәрсәне калдырырга

Һәр уртак чыгым өчен дүрт нәрсә җитә: сумма, ул нәрсә өчен, кем түләгәне һәм якынча кайчан — плюс барысы түгел икән, ул кемнәр арасында бүленгәне.

Нәрсә язмаска кирәклеге дә шулкадәр мөһим. Процент юк, соңга калу өчен җәза юк, срок юк. Бу — бер-берсен яраткан кешеләр арасындагы акча, ә язманың максаты — санны кызыксыз итү. «Концерт билетлары, 7 200 сум, Алсу түләде, тигез бүленде» — бу эш. «Ленар әле дә түләмәде» — бу ризасызлык, ә ризасызлыкларга тулган язманы беркем ачасы килми.

Аны кеше турында түгел, чыгымнар турында тотыгыз. Әгәр сорау өчен сүзләр кирәк булса, дустан бурычын ничек сорарга аларны бирә; язманың эше — шул сорауны күп очракта кирәксез итү.

Чишелгән мисал: бер ай, ике дус

Алсу белән Ленар артык сүзсез чиратлашып түли. Бер ай эчендә:

Гомуми бүлешелгән чыгым: 1 920 + 1 440 + 7 200 + 1 280 = 11 840 сум, димәк һәр кешенең өлеше 5 920 сум.

Алсу 1 920 + 7 200 = 9 120 сум түләде. Аның өлеше 5 920, димәк ул 3 200 сум алда.

Ленар 1 440 + 1 280 = 2 720 сум түләде. Аның өлеше 5 920, димәк ул 3 200 сум артта.

Дүрт чыгым, ике түләүче, ә бөтен ай бер юлга килә: Ленар Алсуга 3 200 сум бурычлы. «Ленар кинога 960, концертка 3 600 бурычлы, ә Алсу пиццага 720, таксига 640 бурычлы» түгел — барысы дөрес, барысы файдасыз.

Ленар Алсуга 3 200 сум җибәрә. Кайтару чыгымнар белән бер урында, күчерү итеп теркәлә, ә ике баланс та нульне күрсәтә.

Ким дигәндә шулкадәр үк еш була торган вариант: Ленар бернәрсә җибәрми, ә киләсе ял көнендә икесенә тигез бүленгән 3 200 сумлык кичке ашны түли. Аның балансы 1 600 сумга күтәрелә, Алсуныкы 1 600 сумга төшә, һәм алар 1 600 сумда утыра — бөтенләй ярый. Шулкадәр кечкенә баланс күчерүгә тормый; аны киләсе уртак чыгымга калдырыгыз.

Кайчан исәпләшергә һәм кайчан калдырырга

Кечкенә баланслар атналар буе ачык торырга мөмкин, чөнки икегез дә аларны күрәсез; киләсе тапкыр түләүче аларны сеңдерә. Сан бер кеше аның юклыгын сизәрлек зур булганда, уртак чыгымнар туктарга торганда — күчү, сәяхәтнең ахыры — яки кемдер чиста башлауны теләгәндә исәпләшегез.

Икедән күбрәк кеше белән шул ук логика эшли: уңайсызлыксыз исәпләшү төркем балансын иң аз түләү белән ябуны карый, ә бурычны гадиләштерү ничек эшли биш кешелек төркемнең ни өчен гадәттә уйлаганыннан күпкә азрак түләү бурычлы икәнен аңлата.

Donget нәрсә эшли

Donget’тагы ике кешелек төркем — исәп алып бару сезнең өчен башкарылган шушы система. Һәр уртак чыгым Түләүче түләгән кешегә куелган чыгым итеп керә; Балансланмалар бите һәрберегезгә агымдагы санны күрсәтә, ике телефонда да бердәй. Берегез икенчесенә кайтарганда, аны шул ук төркемдә Күчерү итеп теркисез, ә баланс нульгә бара. Беркемгә бернәрсә игълан итәргә кирәкми — күп очракта киләсе уртак чыгым моны үзе хәл итә.

Әгәр таблица тотасыгыз килсә, ул ике кеше һәм тигез бүлү өчен чыннан да эшли; чыгымнарны таблицада ничек бүләргә төзелешне һәм аның кайда масштаблашудан туктаганын карый. Чыгымнарның күбесен бүлешкән пар өчен парлар өчен чыгым бүлү шул ук идеянең пропорциональ вариантларын карый.

Еш бирелә торган сораулар

Дуслар арасындагы бурычны күзәтүнең иң гади юлы кайсы?

Икегез дә ача ала торган бер уртак язма, һәр кешегә агымдагы баланс белән. Һәр уртак чыгым һәм һәр кайтару аңа керә, ә баланс — икегез дә карый торган сан.

Кофе яки автобус хакы кебек вак суммаларны язаргамы?

Аларны башыгызда тота торган булсагыз — языгыз. Вак суммалар шулай ук киләсе уртак чыгым аларны сеңдергәнче калдырырга иң җиңеле.

Исәп алып барган кебек тоелмыйча бурычны ничек күзәтергә?

Язманы кеше турында түгел, ә уртак чыгымнар турында тотыгыз. Ике кеше дә күрә һәм өсти ала торган язма — бер кешенең икенчесе өстендә тоткан исәбе түгел, ә уртак корал.

Кем миңа бурычлы икәнен күзәтә торган кушымта бармы?

Теләсә нинди төркем чыгым бүлүче кушымта моны эшли. Икегез өчен төркем төзегез, һәр уртак чыгымны кем түләгәне белән теркәгез, ә кушымта һәр кешегә агымдагы балансны алып бара; кайтарулар аны нульгә кайтара.

Дус кайтаруны һәрвакыт онытса нәрсә эшләргә?

Сорауны кабатлау урынына сумманы күренерлек итегез: уртак баланс искәртүне үзе башкара. Әгәр бу чыннан да гадәт булса, алдан акча түләүне туктатып, кассада бүлегез.

Әгәр алар да берәр нәрсәгә түләгән булса һәм икебез дә бер-беребезгә бурычлы булсак?

Бу — гадәти очрак һәм агымдагы балансның бурычлар исемлегеннән яхшырак булуының сәбәбе. Һәрберегез түләгән сумма белән түләргә тиешле сумманың аермасы гына бурыч булып кала — гадәттә бер якка киткән бер сан.

Нәтиҗә

Дуслар арасындагы акчаны күзәтү яхшырак хәтерләү яки катырак сорау турында түгел. Язманы икегез дә күрә торган урынга куегыз, бурычлар өеме урынына бер агымдагы балансны тотыгыз һәм кайтаруларны алар япкан чыгымнар янында теркәгез. Шунда балансларның күбесе киләсе кичке ашта үзе хәл ителә.

Donget кушымтасын бушлай йөкләгез һәм бүлешкән кешеләрегез белән агымдагы балансны алып барыгыз — икегез дә бердәй санны күрәсез, ә киләсе уртак чыгым аны гадәттә яба.