Yeqela okuqukethwe
Donget
Layisha
Zonke izihloko

Indlela yokwahlukanisa izindleko zohambo lomkhosi womculo nekhonsathi: amathikithi, ikamu, uphethiloli nokusele

Umhlahlandlela wesigaba nesigaba wokwahlukanisa uhambo lomkhosi womculo noma ikhonsathi nabangane: hlanganisa amathikithi masinyane, bhala ikamu nophethiloli njengoba kwenzeka, uvale uhambo ngokudluliswa okumbalwa.

The Donget team 7 imizuzu yokufunda

Izinhambo zemikhosi yomculo namakhonsathi zinesimo semali esingesazo. Umuntu oyedwa uthenga wonke amathikithi ngoFebhuwari, ngesikhathi esingamasekhondi angamashumi amane, ngekhadi lakhe. Indawo yekamu ibhukhwa ngoMeyi. Uphethiloli, ukudla neqhwa kwenzeka epaki yezimoto ngoJulayi, kuthi ibhili yezitaladi yenzeka lapho kungekho obalayo. Ngesikhathi wonke umuntu esefikile ekhaya, othenge amathikithi ukweletwe inani elikhulu izinyanga ezinhlanu bese iqembu linomqondo ongacacile wokuthi “konke kuyalingana”.

Ngokuvamile akulingani, futhi akudingeki kube ngokungacacile. Hlanganisa amathikithi njengomjikelo wawo ngesonto athengwa ngalo, bese uqhuba uhambo ngokwalo njengebhili eyabiwe evamile. Imijikelo emibili emincane ecacile esikhundleni soyedwa omkhulu ongacacile. Indlela elinganayo yokwahlukanisa uhambo lweqembu ichaza imikhuba evamile; lena yinguqulo yayo yomkhosi.

Imali yomkhosi ifika ngezigaba

Uhambo olujwayelekile lwempelasonto luhlanganisa izindleko zalo ndawonye; uhambo lomkhosi noma lekhonsathi luzelula phakathi konyaka:

  • Amathikithi — umugqa omkhulu kunayo yonke, ukhokhwa izinyanga ngaphambili, ngokuvamile ngumuntu oyedwa, ngokuvamile awubuyiselwa.
  • Ukuya — uphethiloli, izimali zomgwaqo nokupaka uma nishayela; imali yesitimela noma yebhasi uma kungenjalo.
  • Indawo yokulala — indawo yekamu, itende eliqashiwe, ihostela noma indlu eduze kwendawo.
  • Endaweni — ukudla kwekamu, iqhwa, ibhokisi lokupholisa elabiwe, bese kulandela izitaladi zokudla nemijikelo yeziphuzo.

Isigaba ngasinye sinomkhokheli ohlukile, iqoqo elihlukile labantu abazuzayo, nomzuzu ohlukile lapho imali ishintsha izandla. Ukukuthatha njengenqwaba eyodwa yikho okwenza ukubala kokugcina kubonakale kungenakwenzeka.

Isigaba 1 — Amathikithi: umuntu oyedwa uyakhokha kuqala, wonke umuntu ubuyisela manje

Amathikithi yilapho uhambo lungonakala khona lungakaqali. Umuntu oyedwa ukhokhela abahlanu, abanye bathi “ngizokuthumela”, bese kungenzeki lutho izinyanga ezintathu ngoba awukho umnqamulajuqu futhi akekho ofuna ukuba ngobuzayo.

Isixazululo siyinqubo hhayi ubuhlobo: amathikithi angumjikelo wawo, ahlanganiswa ngesonto elifanayo. Umthengi ubhala indleko eyodwa ye-oda lonke — amathikithi kanye nanoma yiziphi izindleko zokubhuka nokulethwa, ekhokhwe nguye, kwahlukaniswe ngokulinganayo phakathi kwabahambayo — futhi wonke umuntu ubuyisela isabelo sakhe ngokushesha. Ibhili yohambo ibe isivuleka kuziro, futhi umthengi akaboleki iqembu amarandi ayizinkulungwane buthule kuze kube u-Agasti. Uma udinga amagama esikhumbuzo, indlela yokucela abangane imali ngaphandle kokuhlazeka inawo — nakuba umjikelo ohlanganiswe ngesonto lokuqala kuvame ukungawadingi.

Isigaba 2 — Ukufika lapho: uphethiloli, isitimela nemoto

Uma nishayela, uphethiloli, izimali zomgwaqo nokupaka kwahlukaniswa phakathi kwabantu abasemotweni, kubalwa nomshayeli. Uma ababili benu behamba ngesitimela, izindleko zemoto zahlukaniswa kane, hhayi kathupha, futhi uma abagibeli beshintsha phakathi kokuya nokubuya, inkambo ngayinye yindleko yayo. Indlela yokwahlukanisa imali kaphethiloli ohambweni lomgwaqo ichaza izibalo, kufaka nesimo esithi “ngigibele indlela eyodwa kuphela”. Imali yesitimela neyebhasi ingeyomuntu ngaphandle uma othile ethenge ithikithi leqembu, okuyindleko eyodwa eyahlukaniswa phakathi kwabakulo.

Isigaba 3 — Ikamu nombuzo wezinsiza

Indawo yekamu noma itende eliqashiwe kuyindleko yeqembu, eyahlukaniswa phakathi kwabalale kulo. Igumbi lehostela noma indlu eduze kwenkundla kufana; uma amagumbi noma ubusuku kungalingani, indlela yokwahlukanisa indlu eqashiwe nabangane ichaza umuntu-ubusuku namanani engeziwe egumbi.

Izinsiza yilapho amaqembu adideka khona. Umthetho okuvimbelayo: noma ubani ogcina into nguye oyikhokhelayo. Itende, izihlalo zekamu noma isitofu umuntu oyedwa ahamba naso ekhaya emva kwesikhathi kuyintengo yalowo muntu. Izinto eziphelayo nezibolekiwe zabiwa — amabhodlela kagesi, iqhwa, indawo uqobo, itende eliqashwe impelasonto. Nqumani uhlobo lwento ngayinye ngaphambi kohambo lokuthenga, hhayi lapho irisidi livela.

Isigaba 4 — Endaweni: yikuphi okungokomuntu nokwabiwe

Iningi lokusetshenziswa kwemali endaweni kungokomuntu: ukudla kwakho kwasemini kwesitaladi, iziphuzo zakho, izimpahla zakho. Izinto ezimbili zabiwa:

  • Ukudla kwekamu nebhokisi lokupholisa — noma yini ethengelwe wonke umuntu ematendeni, eyahlukaniswa ngokulinganayo phakathi kwabasekamu.
  • Umjikelo — uma umuntu oyedwa ethengela iqembu iziphuzo, lowo mjikelo uyindleko eyahlukaniswa phakathi kwabathole isiphuzo kuphela.

Konke okunye kuhlala kungaphandle kwezincwadi zeqembu. Ibhili ezama ukulandelela zonke izinto iyawohloka ngoMgqibelo emini; leyo elandelela kuphela ukudla nemijikelo yangempela iyasinda.

Inkinga yokuhoxa: nqumani ngaphambi kokuthenga

Othile, ngesikhathi esithile, ngeke akwazi ukuhamba. Ithikithi likwikhadi lomunye futhi imithetho yokubuyiselwa yomcimbi injengoba injalo. Lo akuwona umbuzo womthetho noma wokuthengisa kabusha okumele uxazululwe yiqembu; kuyisivumelwano okumele senziwe ngaphambi kokuba imali iphume ku-akhawunti yanoma ubani. Kushoni engxoxweni, ngomugqa owodwa, ngaphambi kokuba umthengi akhokhe: uma uhoxa, usalikhokhela ithikithi lakho futhi ngelakho ukuthi ulithengise noma ulidlulisele; uma sithola ozolithatha, uzokukhokhela. Noma okuphambene nalokho, uma iqembu likhetha ukukuthwala. Kokubili kuyasebenza. Okungasebenzi ukwenza leyo ngxoxo ngoJuni ngethikithi elathengwa ngoFebhuwari.

Isibonelo esibaliwe: abangane abahlanu, umkhosi owodwa

UThandi, uSipho, uBongani, uNomsa noZanele baya emkhosini wezinsuku ezintathu. UThandi uthenga amathikithi amahlanu ngo-R3 600 ngalinye — R18 000 ekhadini lakhe. USipho ubhuka indawo yekamu ngo-R5 000, uBongani uyashayela akhokhe u-R1 800 kaphethiloli, uNomsa wenza ukuthenga kuka-R2 400, kuthi uZanele angakhokhi lutho kusengaphambili. Konke kwahlukaniswa ngokulinganayo phakathi kwabahlanu.

IndlekoOkhokhileInaniIsabelo somuntu ngamunye
Amathikithi omkhosi (5 × R3 600)UThandiR18 000R3 600
Indawo yekamuUSiphoR5 000R1 000
UphethiloliUBonganiR1 800R360
Ukudla kwekamuUNomsaR2 400R480
IsambaR27 200R5 440

Uma konke kuhlanganiswa kanye, ekugcineni: isabelo ngasinye ngu-R5 440. UThandi ukhokhe u-R18 000, ngakho ukweletwa u-R12 560; uSipho ukhokhe u-R5 000, ngakho ukweleta u-R440; uBongani ukweleta u-R3 640; uNomsa u-R3 040; uZanele u-R5 440. Lokho kususwa ngokudluliswa okune, konke kuya kuThandi: uZanele → uThandi R5 440, uBongani → uThandi R3 640, uNomsa → uThandi R3 040, uSipho → uThandi R440 — u-R12 560 sekuhlangene. Kuyasebenza, kodwa uThandi ukhiphe u-R12 560 esikhwameni sakhe kusukela ngoFebhuwari.

Uma amathikithi ehlanganiswa emjikelweni wokuqala: ngoFebhuwari uSipho, uBongani, uNomsa noZanele ngamunye ukhokhela uThandi u-R3 600. Kuphelile. Umjikelo wesibili wuhambo kuphela: R5 000 + R1 800 + R2 400 = R9 200, noma R1 840 ngamunye. USipho ukhokhe u-R5 000, ngakho ukweletwa u-R3 160; uNomsa ukhokhe u-R2 400, ngakho ukweletwa u-R560; uBongani ukhokhe u-R1 800, ngakho ukweleta u-R40; uThandi noZanele abakhokhanga lutho ngohambo, ngakho ngamunye ukweleta u-R1 840. Kuphinde kube ukudluliswa okune, kodwa okuncane: uZanele → uSipho R1 840, uThandi → uSipho R1 320, uThandi → uNomsa R520, uBongani → uNomsa R40. USipho uthola u-R1 840 + R1 320 = R3 160, uNomsa uthola u-R520 + R40 = R560, kuthi uThandi akhokhe u-R1 320 + R520 = R1 840.

Inani elifanayo lokudluliswa lilonke, kusatshalaliswe emizuzwini emibili — kodwa inani elikhulu lisuswa ngesonto elichithwa ngalo, futhi ukuhlanganisa kokugcina kumayelana nendawo yekamu nethangi likaphethiloli, hhayi ngokuthi ubani osakweleta amashumi ezinkulungwane ngamathikithi. Kusho futhi ukuthi uThandi, okhokhe okuningi kuqala, ukhokhela uSipho noNomsa emjikelweni wesibili, okubukeka kungajwayelekile futhi kulungile ngempela: usevele wabuyiselwa ngamathikithi. Indlela ukwenziwa lula kwezikweletu okusebenza ngayo kuchaza ukuthi kungani lowo omkhokhelayo kungahlali kunguye lowo othenge kuye.

Lapho iDonget ingena khona

Yenza iqembu elilodwa lohambo bese umema wonke umuntu nge-Isixhumanisi sesimemo engxoxweni. Amathikithi angena njengendleko eyodwa — Kukhokhwe ngu Thandi, R18 000, kwahlukaniswe Okulinganayo phakathi kwabahlanu — futhi Hlanganisa izikweletu kukhombisa izinkokhelo ezine zika-R3 600 ngokushesha; ngayinye, uma isithunyelwe, irekhodwa njenge-Ukudluliswa, kuthi ithebhu Amabhalansi ibuyele kuziro ngaphambi kokuba kube khona opakishe itende.

Kusukela lapho, indawo yekamu, uphethiloli nokudla kungena njengoba kwenzeka, ngakunye kunomkhokheli wakho, futhi umjikelo weziphuzo wahlukaniswa phakathi kwalabo abamakiwe kuwo kuphela. Ibhalansi yawo wonke umuntu ikhombisa ukuthi umuntu ngamunye umi kuphi ngempelasonto, kuthi endleleni yokuya ekhaya Hlanganisa izikweletu kuphakamise ukudluliswa okumbalwa okuvala uhambo. Ligcine iqembu: amathikithi onyaka ozayo angena kulo ngekusasa athengiswa ngalo.

Imibuzo evame ukubuzwa

Ingabe lowo othenge amathikithi omkhosi kufanele abuyiselwe ngokushesha?

Yebo. Amathikithi ngokuvamile ayindleko eyodwa enkulu kunazo zonke futhi afika izinyanga ngaphambi kwanoma yini enye, ngakho awathathe njengomjikelo wawo: wonke umuntu ukhokhela umthengi ezinsukwini ezimbalwa bese uhambo luqala kuziro.

Kwenzekani uma othile ehoxa emva kokuthengwa kwamathikithi?

Noma yini iqembu elavumelana ngayo ngaphambi kokuthenga — ngokuvamile, ohoxayo usalikhokhela ithikithi lakhe abese elibamba ukuze alithengise noma alidlulisele. Inguqulo embi kuphela ukunquma emva kwesikhathi.

Ingabe siyakwahlukanisa ukudla neziphuzo emkhosini?

Ikakhulukazi cha. Ukudla kwezitaladi neziphuzo kungokomuntu ngaphandle uma othile ethengela iqembu, lapho lowo mjikelo wahlukaniswa phakathi kwabathole isiphuzo. Ukudla kwekamu, ibhokisi lokupholisa neqhwa kuyizindleko zeqembu ezahlukaniswa ngokulinganayo.

Ubani okhokhela itende nezinsiza zekamu?

Lowo ozigcinayo emva kwesikhathi. Itende noma izihlalo umuntu oyedwa ahamba nazo ekhaya kuyintengo yalowo muntu; izinto eziphelayo nezibolekiwe — indawo, itende eliqashiwe, ugesi, iqhwa — zabiwa. Nqumani ngaphambi kokuba kuthengwe okuthile.

Siwahlukanisa kanjani uphethiloli uma kungekhona wonke umuntu ohamba ngemoto?

Yahlukanisa uhambo ngalunye phakathi kwababekhona emotweni ngalolo hambo, kubalwa nomshayeli, ushiye labo abahambe ngesitimela. Uma abagibeli beshintsha phakathi kokuya nokubuya, inkambo ngayinye yindleko yayo.

Kungcono yini ukuhlanganisa kanye ekugcineni noma ngemijikelo?

Ngemijikelo, uma izindleko zifika kunezinyanga phakathi: amathikithi lapho ethengwa, uhambo lapho seluphelile. Umjikelo ngamunye mncane futhi ucacile, futhi akekho othwala ibhalansi enkulu isikhathi eside.

Isiphetho

Ngokwemali uhambo lomkhosi luyizinhambo ezimbili: amathikithi, athengwa izinyanga ngaphambili ngumuntu oyedwa, nempelasonto uqobo. Hlanganisa okokuqala ngesonto okwenzeka ngalo, ubhale okwesibili njengoba kwenzeka, ugcine ibhili yezitaladi ingaphandle kwezincwadi, futhi nivumelane ngomthetho wokuhoxa ngaphambi kokuba kukhokhe muntu. Ukuhlanganisa kokugcina kube sekuyizindluliso ezimbalwa ezincane endleleni eya ekhaya — ukuhlanganisa izikweletu ngaphandle kokuhlazeka kuchaza ukuthi ungenza kanjani othile aqale — hhayi ukubalelana.

Landa iDonget mahhala bese uhlanganisa amathikithi ngesonto athengwa ngalo, bese uvumela uhambo ngokwalo luvaleke ngezindluliso ezimbalwa ezincane.

Khokhelanani ngemizuzwana. Nihlale ningabangani iminyaka.

Joyina amaqembu asebekile ispredishithi eceleni. Landa i-Donget mahhala.