Isidlo sikaKhisimusi nabangane: ubani uletha ini, imali yabiwa kanjani?
Hlukanisani ukudla okunikelwayo nokuthenga okuzokwabiwa. Yishoni amanani, abathengi nabaphethe imisebenzi yasekhishini ngaphambi kokuba umuntu athenge.
Uhlu lwesidlo sikaKhisimusi lunamakhekhe amathathu, alunamifino, umnikazi wendlu ushiye umyalezo othi «Okusele ngizokwenza mina». Ngemva kwesonto, usethenge inyama nengxenye yokudla okuhambisana nayo. Izivakashi zifika zicabanga ukuthi ukudla ezikwenze ekhaya kuwumnikelo wazo ophelele.
Zombili izinhlelo zingasebenza. Inkinga iqala uma abantu befika benezinhlelo ezihlukene engqondweni. Nqumani ukuthi yikuphi ukudla okunikelwayo nokuthi yikuphi ukuthenga okuzobuyiselwa imali, bese nibhala umuntu nenani labantu ngesidlo nomsebenzi ngamunye. Ukuthenga okwabiwe okuvunyelwene ngakho kuphela okungena ebhilini lokugcina, iziphuzo ezihlukile zabiwe ngabantu bazo ababhalwe ngamagama.
Isibonelo esingezansi yisidlo sikaKhisimusi sabangane eThekwini, amanani angamarandi. Isivumelwano esifanayo singasebenza esidlweni soNcibijane: ukudla kungashintsha, kucace umehluko wesipho nokuthenga kweqembu.
Khethani uhlelo lwesidlo ngaphambi kwemenyu
Kunezindlela ezintathu eziqondile. Uma umuntu ngamunye eletha ukudla, lokho enivumelene ngakho kuwumnikelo wakhe. Ekuthengeni okwabiwe, umuntu oyedwa noma abaningana bathenga ukudla, bonke babelane ngezindleko ezivunyelwe. Inhlanganisela ingasho ukuthi izivakashi ziletha okuphelezela ukudla, kanti inyama neziphuzo kuthengwa ngemali yeqembu.
Fakani lolo khetho esimemweni. «Letha okuphelezelayo okwabayisithupha; sizokwaba inyama neziphuzo ezingadaki, iwayini libe lodwa» kunika abantu ulwazi lokukhetha. «Letha okuthile, sizobala» kushiya imenyu nentengo kungakacaci.
Umkhawulo mawucace ngokwanele ukusiza. Uma inyama izothengwa yiqembu, vumelanani ngesamba esiphezulu nomthengi ngaphambi kokuthi omunye akhethe engaphezu kwalokho.
Yakhani uhlu ngezidingo zesidlo
Qalani ngezikhala ezidinga ukugcwaliswa kumenyu, bese abantu bekhetha. Uhlu lokuthi ubani uletha ini ngoKhisimusi lungaba lula kanje:
| Into | Umuntu | Okumele kuvunyelwane | Ukubalwa kwezindleko |
|---|---|---|---|
| Inyama eyosiwe nokuphelezelayo okuvunyelwe | Nomsa | Kwanele abayisithupha | Ukuthenga okwabiwe |
| Imifino ehambisana nokudla | Thandi | Izabelo eziyisithupha, ifika isilungele ukuphakwa | Umnikelo |
| Isinkwa | Themba | Kwanele abayisithupha | Umnikelo |
| Uphudingi | Sipho | Izabelo eziyisithupha | Umnikelo |
| Iziphuzo ezingadaki neqhwa | Bongani | Bonke abayisithupha | Ukuthenga okwabiwe |
| Iwayini | Zanele | Abaphuzayo abane ababhalwe ngamagama | Ukuthenga okwabiwe ngabane |
UNomsa noZanele nabo bangaletha ukudla; ithebula libhala nje izidingo ezisemqoka. Buzani ngokuthanda ukudla lapho nikhetha imenyu ukuze ukuthenga kweqembu kufane nalokho abantu abakufunayo ngempela. Uhlu lokuthi ubani uletha ini lwenza uhlu olubanzi lwephathi.
Yabelani imisebenzi yasekhishini nasendaweni yokuhlangana
Ukudla okuphelezelayo okudinga ihhavini ihora kunomsebenzi ohlukile kunesaladi esilungele ukubekwa etafuleni. Buzani okudinga ihhavini noma isitofu, izitsha zokuphaka nokuthi kufika nini. Umuntu oyedwa angahlela lezo zikhathi enothini noma ekhalendeni okwabiwe.
Ukulungisa itafula, ukuthola izihlalo ezengeziwe, ukuphaka iziphuzo, ukugeza izitsha nokupakisha okusele nakho makube namagama. Izivakashi eziletha ukudla zingathatha nemisebenzi. Umuntu onesabelomali esincane angavumelana ngomnikelo omncane ngaphandle kokuchaza isimo sakhe etafuleni.
Khethani umuntu ozothatha umugqa ongakaphiwa muntu ngaphambi kokuthenga. Ukwabiwa makuhlale kubonakala uma ukudla kushintsha ophethe, ukuze abantu ababili bangathengi isithako esifanayo esishodayo.
Hlukanisani iminikelo nokuthenga okuzobuyiselwa
Ikhekhe umuntu avume ukulenza liwumnikelo. Izithako zimlahlekisele imali, kodwa lokho akuguquli irisidi libe yindleko yeqembu. Kulesi sibonelo, abangane bavumile ukukhokhela ukudla abanikela ngakho, babelane ngokuthenga okubhalwe njengokwabiwe kuphela.
Uma omunye ephakamisa ukudla okubiza kakhulu, xazululani indlela yako kuqala. Angakhetha okulula, akwenze isipho, noma acele iqembu likufake esambeni salo. Ukwengeza ukubuyiselwa ngemva kwesidlo kuguqula isivumelwano sabanye.
Isipho somnikazi wendlu naso sihlukile. Uma abangane bethenga ndawonye, sebenzisani isivumelwano sesipho seqembu ukuze leso sipho singalahleki ebhilini lokudla.
Isibonelo: abangane abayisithupha ngoKhisimusi
UNomsa wamukela uBongani, uThandi, uThemba, uZanele noSipho. Bonke abayisithupha bavuma ukwaba inyama, okuphelezelayo okuvunyelwe, iziphuzo ezingadaki neqhwa. UNomsa, uThandi, uZanele noSipho baphinde babelane ngewayini. Ukudla okunikela umuntu ngamunye kuhlala ngaphandle kwerekhodi lemali yeqembu.
| Ukuthenga okwabiwe | Umthengi | Ababelanayo | Umuntu ngamunye |
|---|---|---|---|
| Inyama nokuphelezelayo okuvunyelwe, R1 200 | Nomsa | Bonke abayisithupha | R200 |
| Iziphuzo ezingadaki neqhwa, R300 | Bongani | Bonke abayisithupha | R50 |
| Iwayini, R480 | Zanele | Nomsa, Thandi, Zanele, Sipho | R120 |
Isabelo sophuza iwayini singu-R200 + R50 + R120 = R370. UBongani noThemba banesabelo esingu-R250 ngamunye. Ukuthenga kweqembu okungu-R1 980 kuveza la mabhalansi:
| Umuntu | Ukhokhile | Isabelo | Okukhokhiwe kukhishwe isabelo |
|---|---|---|---|
| Nomsa | R1 200 | R370 | +R830 |
| Bongani | R300 | R250 | +R50 |
| Thandi | R0 | R370 | −R370 |
| Themba | R0 | R250 | −R250 |
| Zanele | R480 | R370 | +R110 |
| Sipho | R0 | R370 | −R370 |
| Konke | R1 980 | R1 980 | R0 |
Enye indlela yokuqeda ithi: uThandi ukhokhela uNomsa u-R370; uSipho ukhokhela uNomsa u-R370; uThemba ukhokhela uNomsa u-R90, akhokhele uBongani u-R50, akhokhele uZanele u-R110. UNomsa uthola u-R830, uBongani u-R50, uZanele u-R110. Izinkokhelo ezintathu zikaThemba zihlangana zibe yisabelo sakhe esingu-R250. Wonke amabhalansi ayiziro, akukho mnikelo wokudla obalwe kabili.
Shintshani isivumelwano abantu besakwazi ukukhetha
Uma isivakashi singakwazi ukuletha ukudla kwaso, vulani lowo mugqa, nivumelane ozothatha indawo yaso. Uma kuzothengwa esikhundleni sakho ngemali yeqembu, yishoni ngaphambi kokuthenga. Isivakashi esengeziwe sishintsha inani lokudla; qinisekisani umnikelo waso nokuthenga esizokwabelana ngakho.
Yingakho «imali yomuntu ngamunye» ezumayo ekugcineni ihlukile kwisamba sokuthenga okuvunyelwene ngaso. Ngobusuku bonke kunokuba kube isidlo samaholide kuphela, ukuletha ukudla noma ukuthenga okwabiwe kwephathi kuchaza lolo khetho. Uma nidlela ngaphandle, ukwaba ibhili leqembu elikhulu kuhlanganisa okhokha yedwa endaweni yokudla nezimali zesevisi.
Lapho Donget isiza khona
Ngaphansi kwe-Imisebenzi, sebenzisa Engeza umsebenzi ukudala ukudla nemisebenzi, ufake inani labantu ezihlokweni. Ubani ozowuthatha? → Vulekile ushiya umugqa njengo-Utholakala, noma unikeze umuntu ogagulwe ngegama. Ukuqeda «Iziphuzo neqhwa» nge-Phawula njengokuqediwe kunganikeza Wachitha imali ku-Iziphuzo neqhwa? → Engeza indleko. UBongani ufaka u-R300, ahlole bonke abayisithupha; yisihloko kuphela esifika sesigcwalisiwe.
Faka iwayini ngokwehlukana kubantu balo abane, ushiye ukudla okunikelwayo ngaphandle kwemali. Hlanganisa izikweletu iphakamisa izinkokhelo; Kukhokhiwe ibhala uma abantu sebekhokhe ngendlela yabo evamile. Donget ayinaso ishejuli sehhavini, izinsuku zemisebenzi noma izikhala zokubhalisa iminikelo. Hlelani isikhathi sasekhishini ngokwehlukana, amanani uwabhale ezihlokweni.
Imibuzo evame ukubuzwa
Uhlu lokuletha ukudla ngoKhisimusi malufake ini?
Bhala izidlo ezinkulu, okuphelezelayo, uphudingi, iziphuzo, izitsha zokuphaka nemisebenzi yokulungisa nokuhlanza. Umugqa ngamunye mawube nenani labantu, ophethe nendawo yasekhishini oyidingayo, usho ukuthi umnikelo noma ukuthenga okwabiwe.
Izivakashi kufanele zikhokhele isidlo sikaKhisimusi?
Awukho umthetho ozenzakalelayo. Zinganikela ngokudla, zabelane ngesamba sokuthenga okuvunyelwe, noma zisebenzise inhlanganisela echazwe ngokucacile. Yishoni uhlelo ngaphambi kokuba umuntu athenge.
Sikwaba kanjani ukudla koNcibijane nabangane?
Vumelanani ngokunikelwa umphathi nangokwabiwa ngaphambi kokuthenga. Ukuthenga okwabiwe kube okwabantu okwakungokwabo, ukudla okunikelwayo kuhlale ngaphandle uma ningavumelananga ngokunye, kubhalwe ukuthenga ngakunye kanye.
Umphathi naye kufanele akhokhe isabelo sokudla?
Mfakeni uma bonke bevumelene ukwaba ngokulinganayo. Izivakashi zingamkhokhela uma zinikela, kodwa ukuphatha umcimbi akususi isabelo buthule noma kuguqule sonke isidlo sibe isipho.
Abangaphuzi kufanele babelane ngewayini?
Iwayini lingaba ukuthenga okwabiwe ngokwehlukana ngabantu abavumelene ukuliphuza. Gcina ukudla neziphuzo ezingadaki kuyizindleko ezihlukene uma abantu bazo behlukile.
Ukudla okubizayo engikwenze ekhaya kunciphisa engikweletayo?
Uma iqembu livumile ukubala izindleko zako esambeni esabiwe kuphela. Uma abantu beletha ukudla, lokho okunikelwayo ngokuvamile kuwumnikelo ngokwako; akudali imali yokususa kokunye ukuthenga ngokuzenzakalela.
Ngaphambi kokubeka ukudla etafuleni
Nqumani okunikezwa izivakashi nokuthengwa iqembu. Bhalani amagama ekudleni, ekudluliseleni umsebenzi wasekhishini nasekuhlanzeni, nabelane ngezindleko zokuthenga okuvunyelwe kuphela nabantu enivumelene ngabo. Isidlo singaba nokuphana ngaphandle kokushiya ibhili elingaqondwa ngezindlela ezahlukene.
Landa Donget mahhala bese ugcina iminikelo yesidlo samaholide nokuthenga okwabiwe okuvunyelwene ngakho ndawonye.