Kí ni “going Dutch” túmọ̀ sí? Àṣà pínpín owó oúnjẹ káàkiri àgbáyé àti ní ilẹ̀ Yorùbá

A ti kó àwo kúrò, owó oúnjẹ dé, ẹnì kan sì sọ pé, “Ṣé kí a go Dutch?” Ààbọ̀ tábìlì fi orí balẹ̀. Ààbọ̀ yòókù kò dájú bóyá ìyẹn túmọ̀ sí san fún ohun tí wọ́n pè tàbí pín àpapọ̀ náà, ìyàtọ̀ wọn sì lè jẹ́ ẹgbẹ̀rún naira díẹ̀ fún ẹnì kọ̀ọ̀kan.

Ọ̀rọ̀ náà rọrùn; àṣà tí ó wà lẹ́yìn rẹ̀ kò rọrùn. Going Dutch túmọ̀ sí pé ẹnì kọ̀ọ̀kan ń san ìpín tirẹ̀ — nígbà gbogbo oúnjẹ àti ohun mímu tirẹ̀ — dípò kí ẹnì kan san fún gbogbo ènìyàn. Kò jẹ́ ohun kan náà pẹ̀lú pínpín owó náà bákan náà, ọ̀pọ̀ ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “going Dutch”, bíi warikan ti Japan, sì túmọ̀ sí ìpín tí ó dọ́gba ní gidi.

Ohun tí “going Dutch” túmọ̀ sí

Ní gbólóhùn kan: láti go Dutch ni láti san ọ̀nà tìrẹ nínú ìjáde àjọpín. Àwọn atúmọ̀ èdè ṣàlàyé “Dutch treat” tí ó jọmọ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ tàbí ìgbádùn tí ẹnì kọ̀ọ̀kan ti ń san fún ara rẹ̀. Ní lílò, àwọn tí ó ń sọ Gẹ̀ẹ́sì ń nà án: àwọn kan túmọ̀ rẹ̀ sí “san fún ohun tí o jẹ gan-an”, àwọn mìíràn “ẹ pín in”, àti pé ọ̀pọ̀ ń lò ó láti fi hàn nìkan pé kò sí ẹni tí ń gbé ẹlòmíràn.

Àìṣe kedere yẹn ni orísun ọ̀pọ̀ àkókò ìtìjú, nítorí náà ó yẹ láti mọ àwọn àṣàyàn mẹ́ta tí ó lè dúró fún.

Orísun ọ̀rọ̀ náà

Ìtàn orísun going Dutch tí ọ̀pọ̀ ti gbọ́ jẹ́ ti ọ̀rúndún kẹtàdínlógún: England àti Dutch Republic jẹ́ alátakò lórí omi àti ní ìṣòwò, Gẹ̀ẹ́sì sì gba ọ̀pọ̀ ọ̀rọ̀ ẹ̀gàn tí a kọ́ lórí “Dutch” ní àkókò yẹn, bíi “Dutch reckoning” àti “Dutch feast” — àsè kan tí olùgbàlejò ti máa ń mu ọtí yó kọ́kọ́.

Ẹ̀rí tí a mọ ọjọ́ rẹ̀ fún ọ̀rọ̀ yìí tọ́ka sí ibòmíràn. A kọ “Dutch treat” sílẹ̀ nínú Gẹ̀ẹ́sì Amẹ́ríkà láti nǹkan bí ọdún 1870, “treat” kan tí kò sí ẹni tí a ń ṣe lálejò, “go Dutch” sì tẹ̀lé e ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún. Nítorí náà ọ̀rọ̀ náà jẹ́ ti Amẹ́ríkà ó sì kéré ju ìjà yẹn lọ, bí ó tilẹ̀ yá ìṣe àtijọ́ ti lílo “Dutch” láti túmọ̀ sí “kì í ṣe ohun gidi”. Àwọn atúmọ̀ èdè kan ṣì sàmì sí “Dutch treat” gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó lè mú ìbínú wá nígbà mìíràn; “pínpín owó náà” yẹra fún ìbéèrè náà pátápátá.

Going Dutch, pínpín bákan náà, tàbí ẹnì kan san

Ọ̀nà mẹ́ta tí ó wọ́pọ̀ wà láti yanjú oúnjẹ àjọpín:

• Going Dutch — ẹnì kọ̀ọ̀kan ń san fún àwo àti ohun mímu tirẹ̀, pẹ̀lú ìpín tó tọ́ nínú ohunkóhun tí a jọ pín.
• Pínpín bákan náà — a pín àpapọ̀ náà sí iye àwọn ènìyàn, láìka ohun tí ẹnì kọ̀ọ̀kan pè sí.
• Ẹnì kan san — gẹ́gẹ́ bí ẹ̀bùn, tàbí lórí òye pé àwọn yòókù yóò san án padà fún un.

Pínpín bákan náà yára ó sì tọ́ nígbà tí àwọn ohun tí a pè jọra. Going Dutch tọ́ jù nígbà tí wọn kò jọra. Ní ẹ̀yìn ìkòkò, àwọn méjèèjì jẹ́ ọ̀nà méjì péré nínú ọ̀nà márùn-ún láti pín ìnáwó kan, pínpín owó ilé oúnjẹ nígbà tí kì í ṣe gbogbo ènìyàn ni ó jẹ ohun kan náà sì bo àwọn àdàpọ̀.

Àpẹẹrẹ tí a ṣírò: ènìyàn mẹ́ta, ìdáhùn méjì

Tọ́lá, Adé àti Ṣadé jẹ oúnjẹ alẹ́. Oúnjẹ àti ohun mímu Tọ́lá jẹ́ ₦22,000, ti Adé ₦35,000 àti ti Ṣadé ₦21,000, wọ́n sì jọ pín oúnjẹ ìbẹ̀rẹ̀ ₦12,000. Owó oúnjẹ náà jẹ́ ₦90,000.

Ọ̀nà méjèèjì ń gba ₦90,000. Pínpín bákan náà ń gbé ₦9,000 láti ọ̀dọ̀ Tọ́lá àti Ṣadé lọ sí ọ̀dọ̀ Adé — kò jẹ́ nǹkan fún oúnjẹ alẹ́ kan, ṣùgbọ́n a ó kíyèsí rẹ̀ ní ọdún kan ti àwọn bẹ́ẹ̀. Bí Adé bá fi ṣe ẹ̀bùn pé òun yóò san gbogbo ₦90,000, kò sí ẹni tí yóò jẹ ẹ́ ní gbèsè; bí ó bá san án kí nǹkan lè máa lọ, going Dutch túmọ̀ sí pé Tọ́lá fi ₦26,000 ránṣẹ́ sí i, Ṣadé sì ₦25,000. Bí owó oúnjẹ náà bá tún ní owó iṣẹ́ tàbí owó orí, ó ń dàgbà pẹ̀lú ohun tí ẹnì kọ̀ọ̀kan pè — pínpín owó orí àti ẹ̀bùn ní ìbámu fi bí a ṣe ń ṣe é hàn.

Àṣà pínpín owó oúnjẹ káàkiri àgbáyé

Àṣà yàtọ̀ láti agbègbè sí agbègbè, ọjọ́-orí, ayẹyẹ àti ìdílé, nítorí náà ẹ kà wọ́n gẹ́gẹ́ bí àwọn ìlànà tí ó wọ́pọ̀, kì í ṣe òfin.

Nàìjíríà àti ilẹ̀ Yorùbá. Láàrin àwọn ọ̀rẹ́ ní Èkó, Ìbàdàn àti Òṣogbo, ẹni tí ó pe àwọn yòókù síta ni ó sábà máa ń san, a sì máa ń yí i padà: “ìgbà tèmi ni lónìí, ti ìwọ ni tókàn”. Bí kò bá sí ẹni tí ó pe ẹlòmíràn, ọ̀rọ̀ bíi “kí ẹnì kọ̀ọ̀kan san ti rẹ̀” tàbí “ẹ jẹ́ kí a pín in” ni a máa ń sọ, àwọn ènìyàn sì ń lo “going Dutch” àti “split the bill” nínú Gẹ̀ẹ́sì pẹ̀lú. Fún ayẹyẹ àti ìpàdé ńlá, “pa owó pọ̀” — àwọn ènìyàn kó owó jọ fún ọ̀ràn àjọpín — wọ́pọ̀ ju pínpín owó oúnjẹ kan lọ. Ní iwájú àgbà tàbí olùgbàlejò, a retí pé kí wọ́n san, ó sì dára kí a má yọ ọ̀rọ̀ pínpín jáde.

Japan. Láàrin àwọn ọ̀rẹ́, warikan (割り勘) — pínpín owó náà bákan náà láàrin àwọn tí ń san — wọ́pọ̀. Ní iṣẹ́ tàbí ibi tí ó le jù, àgbà tàbí olùgbàlejò sábà máa ń san.

South Korea. Deochipei (더치페이) jẹ́ ọ̀rọ̀ tí àwọn ará Korea dá láti inú ọ̀rọ̀ Gẹ̀ẹ́sì “Dutch” àti “pay”, tí ó túmọ̀ sí pé ẹnì kọ̀ọ̀kan ń san ọ̀nà tirẹ̀ tàbí a pín owó náà. Enppang (엔빵), láti “n” bí “n ọ̀nà”, túmọ̀ sí pé gbogbo ènìyàn ń fi ìpín dọ́gba sílẹ̀.

Italy. Pagare alla romana, “sísan ní ọ̀nà Róòmù”, sábà túmọ̀ sí pínpín àpapọ̀ náà bákan náà láàrin gbogbo ènìyàn tí ó wà ní tábìlì.

Spain. Pagar a escote túmọ̀ sí pé ẹnì kọ̀ọ̀kan ń san ìpín tirẹ̀ nínú ìnáwó àjọpín.

Iran. Ìpín ẹnì kọ̀ọ̀kan nínú ìnáwó ẹgbẹ́ ni dong (دنگ) rẹ̀; àwọn atúmọ̀ èdè kọ ìtumọ̀ ìpín náà sílẹ̀ lábẹ́ dāng (دانگ), ọ̀rọ̀ tí ó túmọ̀ sí ìdá kan nínú mẹ́fà ní gidi. Dídábàá pé kí gbogbo ènìyàn san ìpín rẹ̀ ni dongi hesab konim (دنگی حساب کنیم), “ẹ jẹ́ kí a pín in”.

Turkey. Alman usulü, “ọ̀nà ará Germany”, túmọ̀ sí sísan lọ́tọ̀ọ̀tọ̀.

Saudi Arabia. Àwọn ọ̀rẹ́ tí wọ́n ń pàdé déédéé sábà máa ń kó qatta (القطة) jọ — owó tí a kó jọ láti ọ̀dọ̀ gbogbo àwọn tí ó wà níbẹ̀ láti bo ìnáwó ìpàdé náà, bí ìkòkò àjùmọ̀lò.

Germany. “Zusammen oder getrennt?” — papọ̀ tàbí lọ́tọ̀ọ̀tọ̀? — ni ìbéèrè àṣà ní ìparí oúnjẹ ilé oúnjẹ, sísan lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ sì jẹ́ ohun déédéé.

Netherlands. Ó wọ́pọ̀ kí ẹnì kan san, lẹ́yìn náà kí ó fi ìbéèrè ìsanwó ránṣẹ́ sí àwọn yòókù nípasẹ̀ áàpù bíi Tikkie, tàbí kí gbogbo ènìyàn san ìpín tirẹ̀.

Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Láàrin àwọn ọ̀rẹ́, pínpín bákan náà wọ́pọ̀ nígbà tí àwọn ohun tí a pè bá ní iye tí ó jọra; nígbà tí ẹnì kan bá san, àwọn yòókù sábà máa ń san án padà nípasẹ̀ áàpù ìsanwó.

Ṣé àìlọ́wọ̀ ni láti pín owó oúnjẹ?

Kì í ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọ̀pọ̀ ìgbà. Láàrin àwọn ọ̀rẹ́ àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ tí ipò wọn jọra, pínpín ni àṣà ní ọ̀pọ̀ ibi, kíkọ̀ láti jẹ́ kí ẹlòmíràn san sì lè mú kí àwọn ẹlòmíràn nímọ̀lára gbèsè. Ó di ọ̀rọ̀ ẹlẹgẹ́ ní ipò mẹ́ta: nígbà tí ẹnì kan pe àwọn yòókù ní kedere (“jẹ́ kí n mú yín jáde”), nígbà tí oúnjẹ náà jẹ́ láti ṣe ayẹyẹ ẹnì kan — wo ta ni ó ń san ní oúnjẹ alẹ́ ọjọ́ ìbí — àti níbi tí àṣà ti retí pé àgbà tàbí olùgbàlejò ni yóò san. Àwọn tọkọtaya ní ẹ̀yà tiwọn ti ìbéèrè náà, èyí tí bóyá kí tọkọtaya pín bílì 50/50 ń yanjú.

Bí a ṣe ń dábàá rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀wọ̀

Ẹ sọ ọ́ kí ẹnikẹ́ni tó pe oúnjẹ, kì í ṣe nígbà tí owó bá dé: “Ṣé kí ẹnì kọ̀ọ̀kan wa san ti rẹ̀?” tàbí “Ṣé kí a kàn pín in bákan náà?” Dídárúkọ ọ̀nà náà ní kùtùkùtù jẹ́ kí ẹni tí ó wà lórí ìṣúná tó há pe oúnjẹ rẹ̀ ní ìbámu láìsí àlàyé ìdí. Bí ẹnì kan bá pe ohun púpọ̀ ju àwọn yòókù lọ, ẹ dábàá going Dutch dípò dídúró de ìbéèrè. Àti bí ẹnì kan bá san fún gbogbo ènìyàn kí nǹkan lè máa lọ, ẹ yanjú ní ọjọ́ kan náà; yíyanjú láìsí ìtìjú ní àwọn àṣà tí ó ń ràn án lọ́wọ́.

Ibi tí Donget ti wọlé

Donget ń ṣe gbogbo àwọn ọ̀nà mẹ́ta lórí owó kan. Ẹni tí ó san án ń kọ ẹni tí ó bo owó náà sílẹ̀. Fún pínpín bákan náà, ẹ yan Bákan Náà. Láti go Dutch, ẹ yan Iye Owó kí ẹ sì tẹ àpapọ̀ ẹnì kọ̀ọ̀kan, tàbí ẹ tẹ Ṣàyẹ̀wò ìwé ẹ̀rí kí ẹ sì jẹ́ kí ẹnì kọ̀ọ̀kan Gba ìpín kan nínú àwọn oúnjẹ tí ó jẹ; ẹni tí ó bá gbà á ń san fún ohun tí ó gbà nìkan, ohunkóhun tí ẹnìkan kò bá gbà sì ni a pín bákan náà láàrin àwọn tí kò gba nǹkan kan — tàbí láàrin gbogbo ènìyàn, nígbà tí gbogbo wọn bá ti gba nǹkan kan. Nígbà tí ẹgbẹ́ kan bá ń jẹun níta nígbà gbogbo, San Gbèsè ń kó àwọn ìwọ̀ntúnwọ̀nsì pọ̀ sí ìfiránṣẹ́ owó tí ó kéré jù, A ti san án sì ń sàmì sí èyí tí ó parí. Donget kì í gbé owó lọ — ìfiránṣẹ́ náà ń ṣẹlẹ̀ ní ọ̀nà tí ẹ máa ń gbà san ara yín.

Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń bi

Kí ni going Dutch túmọ̀ sí?

Ẹnì kọ̀ọ̀kan ń san ìpín tirẹ̀ nínú oúnjẹ, ohun mímu tàbí ìjáde dípò kí ẹnì kan san fún gbogbo ènìyàn. Nígbà gbogbo ó túmọ̀ sí san fún ohun tí o pè, bí àwọn kan tilẹ̀ ń lò ó lọ́nà gbígbòòrò fún pínpín èyíkéyìí.

Níbo ni ọ̀rọ̀ “going Dutch” ti wá?

Ó jáde láti inú “Dutch treat”, tí a kọ sílẹ̀ nínú Gẹ̀ẹ́sì Amẹ́ríkà láti nǹkan bí ọdún 1870. A sábà so ó mọ́ ìjà England àti Netherlands ní ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, ṣùgbọ́n ẹ̀rí tí a mọ ọjọ́ rẹ̀ fún ọ̀rọ̀ yìí jẹ́ ti Amẹ́ríkà ó sì pẹ́ púpọ̀ lẹ́yìn náà.

Ṣé going Dutch àti pínpín owó náà bákan náà jẹ́ ohun kan náà?

Kì í ṣe pátápátá. Going Dutch túmọ̀ sí sísan ìpín tìrẹ; pínpín bákan náà ń pín àpapọ̀ sí iye àwọn ènìyàn. Wọ́n bára mu nìkan nígbà tí gbogbo ènìyàn bá pe ohun tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jọra.

Ṣé àìlọ́wọ̀ ni láti pín owó oúnjẹ?

Kì í ṣe bẹ́ẹ̀ láàrin àwọn ọ̀rẹ́ àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ tí ipò wọn jọra. Ó lè dà bí ohun tí kò dára nígbà tí ẹnì kan pe àwọn yòókù, níbi ayẹyẹ ẹnì kan, tàbí níbi tí a retí pé àgbà tàbí olùgbàlejò ni yóò san.

Báwo ni àwọn ènìyàn ṣe ń pín owó oúnjẹ ní Japan?

Láàrin àwọn ọ̀rẹ́, warikan (割り勘) — pínpín owó náà bákan náà láàrin àwọn tí ń san — wọ́pọ̀. Ní iṣẹ́ tàbí ibi tí ó le, àgbà tàbí olùgbàlejò sábà máa ń san.

Ṣé “going Dutch” jẹ́ ọ̀rọ̀ ẹ̀gàn?

Kì í sábà jẹ́ ẹ̀gàn, ṣùgbọ́n àwọn atúmọ̀ èdè kan sàmì sí “Dutch treat” gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó lè mú ìbínú wá nígbà mìíràn. “Pínpín owó náà” tàbí “sísan lọ́tọ̀ọ̀tọ̀” sọ ohun kan náà.

Ìpari ọ̀rọ̀

Going Dutch túmọ̀ sí sísan ọ̀nà tìrẹ, ó sì jẹ́ ọ̀kan péré nínú ọ̀nà púpọ̀ tí àwọn tábìlì ń gbà yanjú káàkiri àgbáyé — láti warikan tí ó dọ́gba ní Tokyo dé qatta láàrin àwọn ọ̀rẹ́ ní Riyadh. Àṣà yòówù kó jẹ́, apá tí ó mú ìtìjú wá jẹ́ kan náà: àìmọ ọ̀nà tí ó wà lórí tábìlì. Ẹ dárúkọ rẹ̀ kí ẹ tó pe oúnjẹ, owó oúnjẹ yóò sì di ìṣirò lásán.

Ẹ gba Donget lọ́fẹ̀ẹ́ kí ẹ sì pín oúnjẹ alẹ́ tókàn ní ọ̀nà yín — bákan náà, ní oúnjẹ kọ̀ọ̀kan, tàbí ẹnì kan san kí àwọn yòókù sì yanjú lẹ́yìn náà.