რას ნიშნავს „going Dutch“? ანგარიშის გაყოფის წესები მსოფლიოში და საქართველოში

თეფშები გაიტანეს, ანგარიში მოიტანეს და ვიღაც ამბობს: „Shall we go Dutch?“ მაგიდის ნახევარი თავს აქნევს. მეორე ნახევარი ჩუმად ვერ გაუგია, ეს ნიშნავს თუ არა იმას, რაც შეუკვეთე იმის გადახდას, თუ ჯამის გაყოფას — ისინი კი რამდენიმე ლარით განსხვავდება თითოეულზე.

გამოთქმა მარტივია; მის უკან მდგარი ჩვეულება — არა. Going Dutch ნიშნავს, რომ თითოეული თავის წილს იხდის — ჩვეულებრივ საკუთარ საჭმელს და სასმელს — და არა ერთი ყველასთვის. ეს არ არის ზუსტად იგივე, რაც ანგარიშის თანაბრად გაყოფა, და ბევრი გამოთქმა, რომელიც „going Dutch“-ად ითარგმნება, მაგალითად იაპონური warikan, რეალურად თანაბარ წილებს ნიშნავს.

რას ნიშნავს „going Dutch“

ერთი წინადადებით: going Dutch ნიშნავს გასვლაზე თავისი ხარჯის გადახდას. ლექსიკონები მონათესავე „Dutch treat“-ს განმარტავენ, როგორც სადილს ან გართობას, სადაც თითოეული თავისას იხდის. პრაქტიკაში ინგლისურენოვნები მას ვრცელად იყენებენ: ზოგი გულისხმობს „გადაიხადე ზუსტად ის, რაც გქონდა“, ზოგი — „გავიყოთ“, ბევრი კი უბრალოდ იმის ნიშნად, რომ არავინ არავის უმასპინძლდება.

სწორედ ეს ორაზროვნება იწვევს უხერხულობის უმეტესობას, ამიტომ ღირს იმ სამი ვარიანტის ცოდნა, რასაც ის შეიძლება ნიშნავდეს.

ქართულად. ქართულში „going Dutch“-ის მკაფიო, საყოველთაოდ მიღებული ეკვივალენტი არ არის. ადამიანები ამბობენ „ანგარიში გავიყოთ“, „თანაბრად გავიყოთ“, „თითოეული თავისას გადაიხდის“ ან „ცალ-ცალკე გადავიხადოთ“, ხოლო ფულის საერთო თანხად შეგროვებას ხშირად „ჩავყაროთ“ ჰქვია. სიტყვა თავად ბევრ რამეს მალავს: არჩევანი სწორედ ის არის, რაზეც ზემოთ ვისაუბრეთ — თითოეულის შეკვეთა თუ თანაბარი წილი.

ჩვეულება უფრო ძლიერ მასპინძლობის ტრადიციაზეა აგებული. როცა ვინმე მოგიწვევთ, ხშირად ის იხდის, და ანგარიშისთვის „ბრძოლაც“ ნაცნობი სცენაა: ორი ადამიანი ერთდროულად აწვდის ბარათს ან ფულს ოფიციანტს. ამიტომ გაყოფა მეგობრებსა და კოლეგებს შორის ახალგაზრდებში სულ უფრო ნორმალურია, მაგრამ მოწვევის შემდეგ მასზე საუბარი უხერხულად შეიძლება აღიქვას. ეს ზოგადი ნიმუშებია და არა წესები: ვითარება ასაკის, შემთხვევისა და ოჯახის მიხედვით იცვლება.

საიდან მოდის გამოთქმა

მისი წარმოშობის ამბავი, რომელიც უმეტესობას გაუგია, მეჩვიდმეტე საუკუნისაა: ინგლისი და ნიდერლანდების რესპუბლიკა საზღვაო და სავაჭრო მეტოქეები იყვნენ და ინგლისურმა იმ პერიოდში „Dutch“-ზე აგებული რამდენიმე შეურაცხყოფა აითვისა, მაგალითად „Dutch reckoning“ და „Dutch feast“ — წვეულება, სადაც მასპინძელი პირველი სვამს.

ამ გამოთქმის დათარიღებული დადასტურება სხვა მიმართულებას უჩვენებს. „Dutch treat“ ამერიკულ ინგლისურში დაახლოებით 1870 წლიდან არის აღრიცხული — „სადილობა“, სადაც არავის უმასპინძლდებიან — და „go Dutch“ მოსდევს მეოცე საუკუნის დასაწყისისთვის. ანუ გამოთქმა ამერიკულია და მეტოქეობაზე ბევრად ახალგაზრდა, თუმცა მან „Dutch“-ის „არა ნამდვილი“ მნიშვნელობით გამოყენების უფრო ძველი ჩვევა აითვისა. ზოგი ლექსიკონი „Dutch treat“-ს მაინც ზოგჯერ შეურაცხმყოფელად აღნიშნავს; „ანგარიშის გაყოფა“ კითხვას სრულად გვერდს უვლის.

Going Dutch, თანაბრად გაყოფა თუ ერთი იხდის

საერთო სადილის გასწორების სამი გავრცელებული გზა არსებობს:

• Going Dutch — თითოეული იხდის თავის თეფშსა და სასმელს, პლუს საერთოს სამართლიან წილს.
• თანაბრად გაყოფა — ჯამი ადამიანების რაოდენობაზე იყოფა, ვინც რაც არ უნდა შეუკვეთოს.
• ერთი იხდის — როგორც მასპინძლობა ან იმ გაგებით, რომ დანარჩენები მას დაუბრუნებენ.

თანაბრად გაყოფა სწრაფი და სამართლიანია, როცა შეკვეთები მსგავსია. Going Dutch უფრო სამართლიანია, როცა არა. კულისებში ეს მხოლოდ ორია ხარჯის გაყოფის ხუთი ხერხიდან, ხოლო რესტორნის ანგარიშის გაყოფა, როცა ყველამ ერთი და იგივე არ ჭამა ჰიბრიდებს განიხილავს.

მაგალითი: სამი ადამიანი, ორი პასუხი

ნინო, გიორგი და ანა სადილობენ. ნინოს მთავარი კერძი და სასმელი 66 ₾ ჯდება, გიორგისა 105 ₾, ანასი 63 ₾, ხოლო საერთო წინასასადილო 36 ₾-ია. ანგარიში 270 ₾-ია.

ორივე მეთოდი 270 ₾-ს აგროვებს. თანაბარი გაყოფა 27 ₾-ს ნინოსა და ანასგან გიორგისკენ გადაადგილებს — ერთი სადილისთვის უმნიშვნელოა, მაგრამ ასეთი სადილების წელიწადში შესამჩნევია. თუ გიორგი მთელ 270 ₾-ს მასპინძლობის ნიშნად გადაიხდიდა, არავის არაფერი ეკისრება; თუ მხოლოდ საქმის დაჩქარებისთვის გადაიხადა, going Dutch ნიშნავს, რომ ნინო მას 78 ₾-ს გადაურიცხავს და ანა 75 ₾-ს. თუ ანგარიშში მომსახურებაც ან გადასახადიც შედის, ის თითოეულის შეკვეთას პროპორციულად მიჰყვება — გადასახადისა და ჩაის ფულის პროპორციულად გაყოფა გვიჩვენებს როგორ.

ანგარიშის გაყოფის ეტიკეტი მსოფლიოში

ჩვეულებები რეგიონის, ასაკის, შემთხვევისა და ოჯახის მიხედვით განსხვავდება, ამიტომ ეს ზოგადი ნიმუშებია და არა წესები.

იაპონია. მეგობრებს შორის გავრცელებულია warikan (割り勘) — ანგარიშის ტოლად გაყოფა მათ შორის, ვინც იხდის. საქმიან ან უფრო ოფიციალურ გარემოში ხშირად უფროსი ან მასპინძელი იხდის.

სამხრეთ კორეა. Deochipei (더치페이) კორეული ნაწარმოებია ინგლისური სიტყვებიდან „Dutch“ და „pay“, რაც ნიშნავს, რომ თითოეული თავისას იხდის ან ხარჯი იყოფა. Enppang (엔빵), „n“-დან, როგორც n ნაწილისა, ნიშნავს, რომ ყველა თანაბარ ნაწილს დებს.

იტალია. Pagare alla romana, „რომაულად გადახდა“, ჩვეულებრივ ნიშნავს ჯამის თანაბრად გაყოფას მაგიდასთან მჯდომთა შორის.

ესპანეთი. Pagar a escote ნიშნავს, რომ თითოეული საერთო ხარჯის თავის ნაწილს იხდის.

ირანი. ჯგუფური ხარჯის თითოეული ადამიანის ნაწილი მისი dong-ია (دنگ); ლექსიკონები წილის მნიშვნელობას dāng-ის (دانگ) ქვეშ აღრიცხავენ, სიტყვისა, რომელიც სიტყვასიტყვით ერთ მეექვსედს ნიშნავს. წინადადება, რომ ყველამ თავისი წილი გადაიხადოს, არის dongi hesab konim (دنگی حساب کنیم), „გავიყოთ“.

თურქეთი. Alman usulü, „გერმანული წესი“, ნიშნავს ცალ-ცალკე გადახდას.

საუდის არაბეთი. მეგობრები, რომლებიც რეგულარულად ხვდებიან, ხშირად აგროვებენ qatta-ს (القطة) — იქ მყოფ ყველასგან შეგროვილ ფულს შეკრების ხარჯების დასაფარად, ფონდის (kitty) მსგავსად.

გერმანია. „Zusammen oder getrennt?“ — ერთად თუ ცალკე? — რესტორანში ჭამის ბოლოს სტანდარტული კითხვაა, ცალკე გადახდა კი ჩვეულებრივი რამეა.

ნიდერლანდები. გავრცელებულია, რომ ერთი იხდის და შემდეგ დანარჩენებს აპლიკაციით, მაგალითად Tikkie-თი, გადახდის მოთხოვნას უგზავნის, ან ყველა თავის წილს ცალკე იხდის.

ამერიკის შეერთებული შტატები. მეგობრებს შორის თანაბრად გაყოფა გავრცელებულია, როცა შეკვეთები დაახლოებით ერთნაირი ღირს; როცა ერთი იხდის, დანარჩენები ხშირად გადახდის აპლიკაციით უბრუნებენ.

უხეშობაა თუ არა ანგარიშის გაყოფა

ჩვეულებრივ არა. მეგობრებსა და თანაბარი სტატუსის კოლეგებს შორის გაყოფა ბევრგან ნაგულისხმევია, ხოლო გადახდაზე დაჟინება სხვებს ვალში აყენებს. ის დელიკატური ხდება სამ შემთხვევაში: როცა ვიღაცამ აშკარად დანარჩენები მოიწვია („მე გაგიმასპინძლდებით“), როცა სადილი ერთი ადამიანის აღსანიშნავია — იხილეთ ვინ იხდის დაბადების დღის ვახშამზე — და იქ, სადაც ჩვეულება უფროსისგან ან მასპინძლისგან გადახდას ელის. წყვილებს ამ კითხვის საკუთარი ვერსია აქვთ, რასაც უნდა გაიყონ თუ არა წყვილებმა ხარჯები 50/50-ზე ეხება.

როგორ შევთავაზოთ თავაზიანად

თქვით ეს, სანამ ვინმე შეუკვეთავს და არა მაშინ, როცა ანგარიში მოვა: „თითოეული თავისას გადავიხადოთ?“ ან „უბრალოდ თანაბრად გავიყოთ?“ მეთოდის ადრე დასახელება შეზღუდული ბიუჯეტის მქონეს საშუალებას აძლევს შესაბამისად შეუკვეთოს, ახსნის გარეშე. თუ ერთი ბევრად მეტს შეუკვეთავს, შესთავაზეთ going Dutch და ნუ დაელოდებით, სანამ გკითხავენ. და თუ ვინმე საქმის დასაჩქარებლად ყველასთვის იხდის, იმავე დღეს გაასწორეთ; ანგარიშსწორება უხერხულობის გარეშე ჩვევებს აღწერს, რომლებიც ეხმარება.

სად ერთვება Donget

Donget ერთ ანგარიშზე სამივე მეთოდს ამუშავებს. გადაიხადა ჩაწერს, ვინ დაფარა. თანაბარი გაყოფისთვის აირჩიეთ თანაბრად. Going Dutch-ისთვის აირჩიეთ თანხა და შეიყვანეთ თითოეულის ჯამი, ან დააჭირეთ ქვითრის სკანირებას და თითოეულს წილი მოითხოვოს იმ კერძებზე, რაც ჭამა; ვინც ითხოვს, მხოლოდ მოთხოვნილს იხდის, ხოლო რაც არავის მოუთხოვია, თანაბრად იყოფა მათ შორის, ვინც არაფერი მოითხოვა — ან ყველას შორის, როცა ყველამ რამე მოითხოვა. როცა ჯგუფი ხშირად ჭამს გარეთ, ანგარიშსწორება ბალანსებს ყველაზე ცოტა გადარიცხვად აერთიანებს, გადახდილი კი თითოეულს შესრულებულად აღნიშნავს. Donget ფულს არ გადაადგილებს — გადარიცხვა ისე ხდება, როგორც ჩვეულებრივ ერთმანეთს უხდით.

ხშირად დასმული კითხვები

რას ნიშნავს going Dutch?

თითოეული ადამიანი სადილის, სასმელის ან გასვლის თავის წილს იხდის და არა ერთი ყველასთვის. ჩვეულებრივ ეს ნიშნავს, რომ იხდი იმას, რაც შეუკვეთე, თუმცა ზოგი მას თავისუფლად ნებისმიერ გაყოფაზე იყენებს.

საიდან მოდის გამოთქმა going Dutch?

ის გაჩნდა გამოთქმიდან „Dutch treat“, რომელიც ამერიკულ ინგლისურში დაახლოებით 1870 წლიდან არის აღრიცხული. მას ხშირად 17 საუკუნის ინგლისისა და ნიდერლანდების მეტოქეობას უკავშირებენ, მაგრამ ამ გამოთქმის დათარიღებული დადასტურება ამერიკულია და ბევრად გვიანდელი.

იგივეა თუ არა going Dutch და ანგარიშის თანაბრად გაყოფა?

ზუსტად არა. Going Dutch ნიშნავს თავისი წილის გადახდას; თანაბრად გაყოფა ჯამს ადამიანების რაოდენობაზე ყოფს. ისინი მხოლოდ მაშინ ემთხვევა, როცა ყველამ დაახლოებით ერთი და იგივე შეუკვეთა.

უხეშობაა თუ არა ანგარიშის გაყოფა?

ჩვეულებრივ არა მეგობრებსა და თანაბარი სტატუსის კოლეგებს შორის. უხერხული შეიძლება იყოს, როცა ვიღაცამ დანარჩენები მოიწვია, ერთი ადამიანის აღსანიშნავ შეკრებაზე ან სადაც უფროსს ან მასპინძელს ელიან, რომ გადაიხდის.

როგორ იყოფა ანგარიში იაპონიაში?

მეგობრებს შორის გავრცელებულია warikan (割り勘) — ანგარიშის ტოლად გაყოფა მათ შორის, ვინც იხდის. საქმიან ან ოფიციალურ გარემოში ხშირად უფროსი ან მასპინძელი იხდის.

შეურაცხმყოფელია თუ არა „going Dutch“?

იშვიათად ნიშნავს შეურაცხყოფას, მაგრამ ზოგი ლექსიკონი „Dutch treat“-ს ზოგჯერ შეურაცხმყოფელად აღნიშნავს. „ანგარიშის გაყოფა“ ან „ცალ-ცალკე გადახდა“ იმავეს ამბობს.

მოკლედ

Going Dutch ნიშნავს საკუთარი ხარჯის გადახდას და ეს მხოლოდ ერთია იმ რამდენიმე გზიდან, რომლითაც მაგიდები მსოფლიოში ანგარიშს ასწორებენ — თბილისში „ჩავყაროთ“-იდან ტოკიოში ტოლ warikan-მდე და რიადში მეგობრებს შორის qatta-მდე. რა ჩვეულებაც არ უნდა იყოს, უხერხული ნაწილი ერთია: არ იცი, რომელი მეთოდია თამაშში. დაასახელეთ ის შეკვეთამდე და ანგარიში არითმეტიკად იქცევა.

ჩამოტვირთეთ Donget უფასოდ და შემდეგი სადილი თქვენებურად გაიყავით — თანაბრად, კერძების მიხედვით, ან ერთი იხდის და დანარჩენები მოგვიანებით ასწორებენ ანგარიშს.